۲۴۱۳۹۴فروردین

گلابی

گُلابی، اَمرود،آرمود، فارسی شرقی:امروت و ناک درختی است گلدار از رده دولپه‌ای‌ها، از خانواده گلسرخیان و از زیر خانواده مالیده(Maloideae) می‌باشد. در این جنس حدود ۳۰ گونه وجود دارد که بعضی از گونه‌های معروف شامل communis، persica, pyrifolia, syriaca و ussuriensis وجود دارد. گلابی معمولی یا گلابی اروپایی از گونه communis می‌باشد که میوه‌های آبدار با دانه‌های سنگی دارد و اغلب شکل کشیده دارد.

اما انواع دیگری از گلابی وجود دارند که به گلابی آسیایی معروف است که شکل آن‌ها شبیه سیب است. در منابع آلمانی منشا گلابی را درکوههای البرز ذکر کرده‌اند. انواع مختلف گونه وحشی آن در جنگلهای گیلان وجود دارد که به زبان گیلکی اربه خوج و سنگ خوج معروف اند.


گلابی

گلابی



گلابی درختی برگریز می‌باشد که در شرایط آب وهوایی مناطق سرد جهان، جایی که زمستان‌های سرد باعث برطرف شدن نیاز سرمایی زمستان آن می‌شود قابل پرورش و کشت است. میوهٔ این گیاه از لحاظ گیاه‌شناسی پوم است و جزء میوه‌های کاذب به شمار می‌آید. میوه گلابی معمولی عمر انباری کوتاهی دارد به همین دلیل باید قبل از رسیدن کامل برداشت شود تا بتوان به راحتی به بازار رساند.گلابی اروپایی را در که در شمال ایران (گیلان)می‌روید،و در زبان گیلکی به آن خوج می‌گویند. که میوه‌ای است سخت با طعم متمایل به ترشی و شیرینی.

درخت گلابی در برابر سرما از سیب حساس تر است. گل های گلابی در بهار کمی زودتر از سیب باز می شوند ، به همین دلیل بیشتر در معرض خطر سرمای بهاره قرار می گیرند . در تابستان، گیاه گلابی گرما را بیشتر از سیب تحمل می کند. گل و میوه گلابی در انتهای شاخه ها و سیخک های دو ساله بوجود می آید ، بنابراین هنگام هرس درختان بارور ، باید در حفظ سیخک ها دقت کرد. میزان محصول در باغ های معمولی به 45 تن در هکتار می رسد. تعداد ارقام گلابی موجود در ایران حدود 120 نوع است. مهمترین ارقام بومی عبارتند از :شاه میوه کرج ، شاه میوه خراسان ، شاه میوه اصفهان ، گلابی نطنز کاشان ، محمدعلی مشهد ، سه فصله کرج ، سیبری ، گلابی پیغمبری .



خواص



-گلابی میوه ای عالی و گوارا و پرآب است که خاصیت لینت دهندگی دارد. افرادی که یبوست دارند سعی کنند 1 تا 2 عدد گلابی در روز بخورند و بلافاصله 1 لیوان آب ولرم بنوشند که خاصیت ملین آن قوی تر شود.

-گلابی میوه ای است که به آسانی هضم و جذب بدن می شود.

-گلابی دارای دانه های بسیار ریزی است که خصوصاً نزدیک هسته آن زیاد است. این دانه ها از جنس سلولزاست و در دستگاه گوارش هضم نمی شود. از این رو با عبور از دستگاه گوارش ، معده و روده را پاک می کند و کلیه مواد زائد باقیمانده در شکم را دفع می کند.

-پوست گلابی که در معرض نور خورشید قرار دارد ، از نظر ویتامین ها غنی تر است. به علاوه قسمت عمده فیبر گلابی در پوست آن است ، لذا نباید هنگام خوردن ، پوست آن را جدا کنید.

-گلابی برای غدد داخلی بدن بسیار مفید است . تانن و پتاسیم آن، اسید اوریک را به هر اندازه که باشد حل می کند. به همین جهت افراد مبتلا به نقرس، آرتروز و رماتیسم می توانند از آن بهره زیادی ببرند.

-گلابی برای معالجه امراض سینه یک میوه عالی است و این خاصیت مربوط به تانن آن است و اگر گلابی کمی گس باشد برای سینه بهتر است.

-گلابی به علت دارابودن ارسنیک رعشه را درمان می کند.

-ماده مهم دیگری که در گلابی موجود است عنصر بور( BORON ) است که با افزایش جذب کلسیم ، از بروز پوکی استخوان به خصوص در زنان یائسه جلوگیری می کند.


خواص

خواص



-موادی که برای استخوان ها مفیدند، برای مغز نیز نافع اند. گلابی هم از این قاعده مستثنی نیست و از میوه هایی است که برای حافظه و تمرکز حواس مفید است.

-مواد موجود در گلابی برای تقویت بدن پس از بیماری هایی که نیرو و توان انسان را تحلیل می برد، بسیار مفید است. شاید به همین دلیل است که برای بیماران کمپوت گلابی می بریم. در دوران نقاهت بیماری هایی چون سل، کم خونی و ضعف شدید خوردن مخلوط آب گلابی و به بسیار مفید است.

-گلابی موجب شادابی و طراوت بدن و پوست می شود.



خواص میوه گلابی



  • گلابی سنگ مجاری ادرار را دفع می‌کند.
  • آرام بخش و تب‌بر است.
  • در رفع عفونت مجرای ادرار موثر است.
  • مقوی بدن است.
  • تشنگی را برطرف می‌کند.
  • سوزش مثانه و مجرای ادرار را رفع می‌کند.
  • چون قند گلابی گلوکز است بنابراین آنهایی که مبتلا به مرض قند هستند می‌توانند از آن استفاده کنند و برای آنها مضر نیست.
  • برای دفع سموم بدن بسیار موثر است.
  • برای پایین آوردن فشار خون باید مدت چند روز فقط گلابی مصرف کنید و غذای دیگر نخورید. البته این رژیم باید تحت نظر دکتر انجام گیرد و با اجازه پزشک متخصص باشد.

خواص دیگر قسمتهای درخت گلابی



  • برگ و شکوفه درخت گلابی از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است.
  • شکوفه درخت گلابی مقوی معده است و خونریزی و اسهال را بند می‌آورد.
  • در مورد ورم چشم از ضماد شکوفه گلابی استفاده کنید.
  • تخم گلابی ضد کرم معده و روده است.
  • دم کرده برگ گلابی برای رفع اسهال مفید است.
  • برای دفع سنگ کلیه 50 گرم برگ گلابی را با 50 گرم پوست سیب در یک لیتر آب جوش ریخته و به مدت 20 دقیقه دم کنید و آن را بتدریج بنوشید.
  • برای شستشوی زخمها 50 گرم پوست ساقه درخت گلابی را در یک لیتر آب ریخته و بگذاری چند دقیقه بجوشد و سپس آنرا کم کم بنوشید.


مواد معدنی و ویتامین



ویتامین C موجود در گلابی به سلول‌ها کمک می‌کند تا با عفونت مقابله کرده و به جنگ باکتری‌ها و ویروس‌ها بروند. گفتنی است خوردن یک گلابی متوسط حدود ۱۱ درصد نیاز بدن به ویتامین C و ۹ درصد نیاز به مس را تامین می‌کند.


ویتامین

ویتامین



از سوی دیگر گلابی، غنی از فیبر است و این فیبر به کاهش کلسترول کمک می کند. همچنین پزشکان معتقدند که گلابی دشمن سرطان سینه است و احتمال حساسیت‌زایی آن کمتر از هر میوه دیگری است. یکی دیگر از ویتامین‌های موجود در گلابی نیز ویتامین K است که در رابطه با بیماری‌های خونی کارایی دارد. رگهای جوان درخت گلابی دارای موادی مانند تانن ، گلوکزید و هیداروکسنون می‌باشد. برگهای خشک درخت گلابی دارای اسید اورسولیک است دانه گلابی دارای ماده‌ای به نام آمیگدالین و مقداری روغن می‌باشد.


مواد موجود در 100 گرم گلابی خام



انرژی 58 کیلو کالری
کربوهیدرات 15 گرم
فیبر خام 3/1 گرم
فیبر خوراکی 8/2 گرم(منبع خوب)
کلسیم 11 میلی گرم
آهن 25/0 گرم
روی 12/0 گرم
پتاسیم 125 میلی گرم (منبع خوب)
فلوئور 18 میکروگرم (منبع خوب)
ویتامین A 9/1 RE
ویتامین E 4/0 میلی گرم (منبع خوب)
ویتامین C 4 میلی گرم
فولات 7 میکروگرم (منبع خوب)

گلابی حاوی ریزمغذهایی چون فلوئور، سلنیوم ، کرم و بور است که برای سلامتی و تأمین ریزمغذی های بدن بسیار مفید است.



مضرات



هضم پوست گلابی کمی مشکل است، از این رو کسانی که معده ضعیفی دارند آن را با پوست نخورند یا آن را بصورت کمپوت مصرف کنند. بهتر است گلابی کاملاً رسیده را مصرف کنید تا خواص آن بیشتر و هضم آن راحت تر باشد. بهتر است پس از خوردن گلابی آب سرد ننوشید ، زیرا در افراد حساس ایجاد نفخ می کند.اسراف در خوردن گلابی برای سرد مزاجان و اشخاصی که معده ضعیف دارند موجب نفخ معده می شود و اینگونه اشخاص باید آنرا با مربای زنجبیل بخورند .


شرایط گلابی



گلابی نسبت به سایر میوه‌ها نیاز به مراقبت کمتری دارد. با این حال شیرین، خوش طعم و مغذی هم هست. مانند سیب، اگر هنگام برداشت هنوز نرسیده باشند، می‌توان آن‌ را به مدت طولانی نگه داشت. اگر در یک محل خنک نگه داشته شوند، چند ماه می‌مانند.
تکثیر درخت گلابی
گلابی از طریق دانه تکثیر می‌‌شود. چندین سال طول می‌کشد تا از نهال به یک درخت تولیدکننده میوه تبدیل شود. اکثر مردم نهال درخت گلابی را در اندازه کوچک می‌گیرند تا در باغ خود پیوند بزنند و پرورش دهند. درختان محلی شما قدیمی‌تر هستند. این درخت گلابی کوچک برای رشد به 2-4 سال دیگر نیاز دارد تا اولین میوه خود را بدهد. مراقبت از گیاهان چندین ساله را بخوانید. هم‌چنین می‌توانید یک شاخه از یک درخت گلابی را روی سایر درختان میوه پیوند بزنید.


تکثیر

تکثیر



کاشت درخت گلابی


 
محلی را در حیاط خود انتخاب کنید که نور خورشید را کامل دریافت کند. چاله عمیقی حفر کنید. در صورت دسترسی مقدار زیادی کود تجزیه شده اضافه کنید و آن را با خاک باغ کاملاً مخلوط کنید. اگر درختی که خریداری کرده‌اید در داخل ظرفی از کود گیاهی باشد، آن را در گلدان قرار دهید. مفید است (اما لازم نیست) که گلدان را سوراخ کنید تا به ریشه اجازه دهد به راحتی از گلدان خارج شود. هنگام ایجاد سوراخ مراقب باشید ریشه را قطع نکنید، زیرا می‌توانید به جای کمک، آسیب بزنید. اگر درخت در کیسه کرباس است از کیسه در آورید. ریشه را به آرامی در سوراخ حفر شده قرار دهید. گیاه را خاک کنید. خاک را به طور کامل خیس کنید. در صورت نیاز خاک بیشتری اضافه کنید.


 
طریقه رشد درخت گلابی


 
رشد درخت گلابی آسان است. هنگامی که درخت کاشته شد، با مراقبت کم به خوبی رشد می‌کند. پس از کاشت درخت گلابی جدید توصیه می‌شود درخت را در سال اول زندگی به چوب حایل کنید. باد‌های قوی می‌تواند نهال جوان شما را خم کنند و باعث شوند تنه با زاویه رشد کند. هم‌چنین می‌توانند درخت را تاب دهند و به ریشه‌ها آسیب بزند. نکته کود‌های سُنبله برای افزایش رشد درخت گلابی جدید شما خوب هستند. سنبله به آرامی کودی آزاد می‌کند که به طور ویژه برای درختان میوه فرموله شده است.
تعداد و اندازه گلابی‌ها به مسائلی وابسته است. گاهی اوقات طبیعت شکوفه‌های زیادی را از طریق گرده‌افشانی ایجاد می‌کند. گاهی تعدادی از شکوفه‌ها دچار سرمازدگی می‌شوند. ممکن است در یک سال خوب، تعداد گلابی‌ها زیاد ولی اندازه آنها کوچک باشد. پرورش‌دهندگان می‌توانند برای حل این موضوع تعدادی گلابی نارس را در اوایل فصل حذف کنند. آیا شما هم باید این کار را بکنید؟ مسلماً در چند سال اول پرورش‌تان نه، زیرا تجربه کافی برای قضاوت در مورد اینکه آیا بچه گلابی بیش از حد روی درخت وجود دارد، ندارید. اما توصیه می‌کنیم هر گلابی که توسط حشرات آسیب دیده است را جدا کنید تا شرایط را برای رشد بیشتر گلابی‌های سالم مهیا کنید.
هر بهار قبل ازشکوفه‌زنی جوانه‌ها، اسپری خفتگی به درخت میوه بزنید تا انواع حشرات را از بین ببرد.
درخت گلابی و میوه آن نسبت به سایر درختان میوه کمتر مستعد ابتلا به حشرات و بیماری‌ها است. اگر از اسپری حشره یا آفت‌کش استفاده می‌کنید، توصیه می‌کنیم راهنمایی‌های روی برچسب را با دقت مطالعه کنید و هنگام سم‌پاشی از لباس محافظ و ماسک استفاده کنید.

 
هرس درخت گلابی

 
مانند سایر گیاهان، هرس درختان تازه کاشته شده برای سلامتی آنها لازم است. درختان گلابی را سالانه در اوایل بهار، قبل از آغاز رشد سال جدید، هرس کنید.
ابتدا شاخه‌های مرده یا ناسالم و انتها‌ی آنها را جدا کنید. تنه اصلی و هر شاخه در ارتفاع را که با نردبان می‌توانید به میوه آن برسید، هرس کنید. مناطقی که رشد انبوه دارند را نیز هرس کنید. این کار باعث نفوذ نور خورشید و هوا برای افزایش سلامت و رشد درخت می‌شود. از طرفی این کار برای حفظ زیبایی ظاهری درخت لازم است.

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

fa.wikipedia.org

www.beytoote.com

seemorgh.com

daneshnameh.roshd.ir

www.gardenersnet.com

magazine.a222.org