۲۵۱۳۹۴فروردین

کنار

کُنار یا سِدر نام علمی : Ziziphus سرده‌ای از درختان و درختچه‌های تیغ‌دار از تیره عنابیان است. حدود ۴۰ گونه کنار وجود دارد که در مناطق گرمسیری و زیرگرمسیری پراکندگی دارند. نام این درخت به عربی سدر است و در ایران معمولا برگ‌های کوبیده آن را «سدر» می‌نامند. میوه این درخت نیز کُنار نامیده می‌شود و خوردنی است. کنار درختی است به ارتفاع نزدیک به ۱۰ متر با برگ‌های کوچک و قلبی شکل و کشیده با سه رگبرگ برجسته که گوشوارک آن به خار تبدیل شده‌است.

میوه کنار خوراکی است. میوه آن براحتی هضم و اثر ملین‌آور دارد و گوشت میوه آن شیرین و خوشمزه است. کنار در ماههای دی و بهمن به بازار می‌آید و تا اواخر فروردین عرضه می‌شود. کنار با قیمتی ارزانتر نسبت به سایر میوه‌ها در دسترس است. درخت کنار مقاومترین درخت میوه به صورت درختچه‌ای کوچک، خاردار با تاج پهن است میوه این درخت تخم مرغی شکل و به اندازه میوه زیتون یا کمی کوچک‌تر است. طعم‌ این میوه ترش مطبوع و شیرین است.


کنار

کنار



این درخت و میوه آن در جنوب ایران کنار نامیده می‌شود و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق نیز خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم در برخی نقاط استفاده از آن متداول است. برگ سائیده کنار «سدر» نام دارد. این درخت در استان‌های جنوبی ایران مانند استان فارس، استان هرمزگان، استان بوشهر، استان خوزستان، استان کرمان و جنوب استان سیستان و بلوچستان به خوبی می‌روید.

میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ و خوراکی است . این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به نامهای کنار ، سدر ، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی ، نیم ، ضال ، ببر و شجره النبق خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام دارد . این درخت معمولاً در تمام مناطق استان هرمزگان به خوبی یافت می‌شود.

خواص

برگ سدر قابض و مقوی معده است. همچنین خاصیت ضد میکروب و ضد قارچ دارد؛ به همین دلیل از آن برای درمان انگل‌های موضعی (پوستی) استفاده می‌شود. جوشانده برگ آن در درمان علائم سرماخوردگی مۆثر است و فشارخون را افزایش می‌دهد. از ضماد برگ آن در قدیم برای نرم کردن و درمان ورم و زخم‌ها استفاده می‌کردند. شستشوی موی سر با سدر باعث تمیزی و تقویت رشد مو شده و هنوز هم به همین منظور از آن استفاده می‌شود؛ به طوری که بسیاری از صنایع آرایشی از عصاره برگ آن انواع شامپوها را تهیه می‌کنند. مصرف خوراکی میوه سدر برای درمان برونشیت، سرفه و سل مفید است. میوه دارای طبیعت سرد و خشک و نارس آن قابض و نفخ‌زاست.


خواص

خواص



سرخ‌کرده و بوداده میوه سدر بسیار قابض و برای اسهال و زخم‌های روده و تب مفید است. در گذشته از سدر بیشتر برای درمان زخم‌ها و شستشوی سر و بدن استفاده می‌کردند. در حیوانات آزمایشگاهی، کاهش قند خون با مصرف برگ سدر گزارش شده است.

برگ درخت کنار

برگ‌های کنار را می‌توان خشک و پودر کرده و جهت شستشوی بدن و مو بکار برد. برگ کنار (سدر) حاوی تانن، استرولهای گیاهی مانند بتاسیتوسترول، بتاسیتوسترول گلوکزید و ساپونین ابلین لاکتون می‌باشد. ساپونین موجود در سدر عامل کف کنندگی در برگ کنار است. ابلین لاکتون از دسته ساپونینهای استروئیدی است و به عنوان ماده اولیه برای تهیه هورمونهای استروئیدی می‌توان بکار برد.


مواد معدنی و ویتامین


کنار میوه مغذی و سرشار از ویتامین C و مقادیر نسبتا خوبی از ویتامین B ،E و محتوی کلسیم، فسفر و آهن است. ارزش غذایی‌میوه کنار از لحاظ پروتیین، مواد معدنی، کلسیم، فسفر، کاروتن و ویتامین از سیب غنیتر و میزان کالری و ویتامین سی آن نسبت به پرتقال بیشتر است.


شرایط کنار


این درخت تحت شرایط و وضعیت های گوناگونی میتواند رشد کند ، مقاوم به شوری و بالا بودن سطح آب زیرزمینی و خشکی زیاد میباشد . برای رشدونمو بهتر ، خاکهای شنی عمیق و لوم با زهکشی خوب را ترجیح میدهد . PH خاک خنثی و یا کمی قلیایی را بهتر تحمل میکنند.
درختان را اگر در فصل میوه دهی آبیاری کافی نمایند محصول بهتری خواهند داد و برای درخت سودمند خواهد بود . نیاز آبی بین 8000 تا 12000 مترمکعب درهکتار میباشد .
مناسبترین دما جهت رشد درخت کنار در دمای بین 25ـ35 درجه سانتیگراد میباشد و در دمای بالاتر از این تشکیل میوه کاهش مییابد . کنار به خوبی تا ارتفاع 800 متر از سطح دریا رشد میکند . درجه حرارتهای زیر صفر و یخبندان باعث آسیب رسیدن به شاخه های جوان و میوه های در حال توسعه میشود و باعث کاهش قابل توجه محصول و کاهش میزان رشد درخت میگردد و در اغلب موارد از آنها به عنوان بادشکن استفاده میشود .
تکثیر
تکثیر به وسیله بذر : بذر باید از ارقام مرغوب انتخاب شود . بذر مناسب باید از نظر میفیت مطلوب ، از نظر اندازه قابل ملاحظه و درشت باشد ، طعم و مزه خوب داشته باشد . نسبت گوشت به هسته زیاد باشد و تحمل آن نیز زیاد باشد .
میوه ها باید کاملاً رسیده باشند ، هسته ها را میتوان درمحلول 17 تا 18% نمک قرار داد، در این حالت بذرهایی را که شناور میشوند باید جدا کرده و دور ریخته شود . میتوان پوسته سخت بذرها را با استفاده از وسایل گوناگون شکسته و یا در آنها ترک ایجاد کرد که در این صورت در مدت یک هفته بذور کاشته شده سبز میشوند ولی در غیر این صورت ممکن است 3 تا 4 هفته وقت برای سبز شدن آنها نیاز باشد .
هدف از کاشت بذرهای مناسب به منظور تهیه کردن پایه برای انجام عملیات پیوند میباشد . بذرها را مستقیماً میتوان در زمین اصلی کاشت تا ازعملیات جابجایی نشاء ها خودداری شود و یا اینکه بذرها را در خزانه روی ردیفهایی با فواصل 60 سانتیمتر از یکدیگر و 23 سانتیمتر روی ردیفها کشت میکنند . همچنین بذرها را میتوان در کیسه های پلاستیکی نیز کشت کرد . کاشت بذر در گلدانهای 23×28 سانتی نیز موفقیت آمیز بوده است پس از 3 تا 4 ماه قطر پایه ها به حدود 12 میلیمتر میرسد که مناسب برای انجام عملیات پیوند میباشد .


تکثیر

تکثیر



تکثیر با استفاده از پیوند


بذرهایی که در کیسه های پلاستیکی 10 ×20 سانتی کشت شده باشند . در اواخر تیرماه تا مردادماه جابه جا میشوند و عملیات پیوندزنی روی آنها در اواخر مرداد تا مهرماه انجام میگیرد ، نهالها باید به فاصله 8 ×8 متر کشت شوند ، نهالهایی که زودتر کشت شده باشند ( حدود بهمن و اسفند ) عملیات پیوند را میتوان زودتر روی آنها انجام داد .
روشهای پیوند


پیوندهای حلقوی یا لوله ای ، شکمی و جوانه ای مورد استفاده قرار میگیرند . درختانی که پی.ندک از آنها تهیه میشود باید از بین درختان سالم و پرمحصول انتخاب شوند . پیوندک پس از تهیه باید به خوبی محافظت شوند تا در اثر انتقال و جابجایی در اثر از دست دادن آب دچار خشکیدگی شوند . برای اینکار باید آنها را در کاغذ و یا گونی مرطوب یا پاکتهای پلاستیکی در مکانی خنک نگهداری کرد تا در موقع انجام عملیات پیوندزنی مورد استفاده قرار گیرند .

انجام پیوندهای شکمی و پیوند وصله ای از سایر پیوندها بهتر و موفقیت آمیزتر است . پیوند شکمی به طور قابل توجهی بهتر و ساده تر از پیوند حلقوی یا لوله ای میباشد . خصوصاً وقتی که پیوندکها از فواصل دور منتقل میشوند . در این روش با ایجاد شکاف و روی پایه قرار دادن پیوندک در آن و سپس پوشاندن پیوندک با پوست و پیچیدن نوار پارچه ای و یا پلاستیکی عملیات پیوند انجام میگیرد پس از 3 یا 4 هفته پیوندک شروع به رشدونمو و تولید شاخه میکند .

نتیجه پیوند شکمی در مرداد و شهریور بهتر از پیوند در اسفند و فروردین و خرداد بوده است چون در این ماهها پوست دهی درخت خوب نبوده است همچنین انتخاب پیوندک از درختان بالغ 12 ساله نسبت به درختان جوان 2 ساله از موفقیت بیشتری برخوردار بوده است. از طرف دیگر در صورتی که درختان وحشی از ارتفاع 120 سانتی در فروردین قطع شوند و در اواخر خرداد و وسط تیر پیوند شکمی روی آنها انجام گیرد احتمال موفقیت 95% بوده است .

پیوند وصله ای نیز مورد استفاده قرار گرفته است . این پیوند ممکن است روی پایه هایی که به مدت 3 سال در خزانه بوده اند یا پایه هایی که 18 ماه در گلدان رشد کرده اند انجام گیرد همچنین میتوان با سرزنی و کف بری درختان وحشی در بهمن و اسفند پس از ظهور شاخه های جدید حدود 2 ماه بعد عملیات پیوند انجام داد .زمان پیوند : بهترین زمان پیوند زدن موفقیت آمیز در طول دوره رشد فعال میباشد ، دوره رشد فعال از طریق جداشدن آسان و واضح پوست از چوب هم در پایه و هم در پیوندک مشخص میگردد . حداکثر گیرایی جوانه 87 تا 80 درصد در دمای محیطی 30 تا 34 درجه سانتیگراد و در رطوبت نسبی 45 تا 5/73 درصد مشاهده شده است . گیرایی جوانه در رطوبت نسبی پایینتر 36 درصد و دمای کمتر از 20ـ5/18 درجه سانتیگراد کاهش مییابد .

 
تربیت و هرس

 
تربیت کنار در سالهای اول و تشکیل یک پایه قوی بسیار ضروری است ، در سال اول ایجاد یک تنه مستقیم تا ارتفاع 100ـ80 سانتیمتر لازم میباشد . میوه کنار بر روی شاخساره های سال جاری تشکیل میگردد ، لذا با عملیات هرس ، درخت را وادار به تولید شاخه های جدید نموده و از این طریق میتوان محصول بیشتری داشت . حذف شاخه های ضعیف و بیمار و شکسته جهت رشد جدید ضرورت دارد . زمان هرس کنار در مناطق مختلف متفاوت میباشد ، بهترین زمان در اردیبهشت ماه بعد از برداشت محصول و قبل از خواب میباشد .
عملیات کشت و انتقال
زمان جابجایی نهالهای پیوند شده به زمین اصلی معمولاً در فصل بارانی انجام میگیرد ولی قاعده کلی نمیباشد و با توجه به شرایط محلی متغیر است . گودالهایی به ابعاد 1 متر حدود 1
ماه قبل از کاشت حفر میکنند سپس خاک سطحی را با 25 کیلوگرم کود حیوانی پوسیده و 1 کیلوگرم کود ازتی ( سولفات آمونیوم ) ، 1 کیلوگرم سوپرفسفات مخلوط کرده و مجدداً در گودال میریزند . میتوان حدود 30 گرم سم الدرکس نیز برای از بین بردن موریانه ها در صورت لزوم مورد مصرف قرار گیرد سپس باید این چاله ها را آبیاری کرد تا خاک نشست کند و هوای آن خارج شود تا پس از کاشت بر اثر نشست خاک ریشه های نهال دچار آسیب دیدگی نشوند . در مرحله شکوفه دهی عملیات آبیاری باید متوقف گردد زیرا گلها ریزش میکنند .



knr-43

کشت



روشهای برداشت
به روش دستی و با تکاندن یا ضربه زدن به شاخه های درخت انجام میشود . برداشت میوه ها همراه با دمگل ، عمر انبارداری آنها را افزایش میدهد . برداشت میوه ها در چندین مرحله صورت میگیرد چون میوه ها به طور همزمان به مرحله بلوغ نمیرسند . در یک فصل برداشت معمولاً 4 تا 5 مرحله برداشت میوه انجام میشود .
درختان کنار پیوندی در مناطق گرمسیری در سال دوم تولید مینمایند ، به طور کلی در مناطق نیمه خشک و نیمه گرمسیری در باغهای تحت آبیاری مطلوب میزان محصول در درخت 200 ـ 80 کیلوگرم میباشد .

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع:

fa.wikipedia.org

www.beytoote.com

www.njavan.com