۲۵۱۳۹۴فروردین

شلیل

شلیل نوعی میوه از خانواده هلو است. گونه‌ای از هلو با ژن مغلوب است که میوه‌های بدون کرک تولید می‌کند و به همین علت هلوی بدون کرک نیز نامیده می‌شود و طعمی مطبوع و شیرین تر از هلو دارد. در فرهنگ دهخدا شلیل به معنای میوهٔ خوشبو و گوارا و آبدار شبیه به شفتالو اشاره شده و درفرهنگ معین آمده: رنگش سفید یا سرخ و یا سرخ و سفید است.


شلیل

شلیل



شلیل میوه بومی آسیا است. اعتقاد بر این است که یکی از قدیمی‌ترین میوه‌ها بوده و ظاهراً ۲۰۰۰ سال قبل در چین رشد می‌نمود و از طریق جاده ابریشم به ایران، یونان و رم باستان راه پیدا کرد و بهترین نوع آن در ایران کشت می‌شود. این میوه از قرن شانزدهم و هفدهم به انگلستان رفت و توسط اسپانیایی‌ها به آمریکا برده شده و اکنون به مقدار زیاد در کالیفرنیا کشت می‌شود. بیش از ۱۰۰ گونه از این میوه در جهان وجود دارد.


انواع شلیل


تا اواخر دهه ۴۰ شمسی شلیل‌ها سبز کمرنگ و دارای اندازه‌ای کوچک و گوشتی سفید بودند.در حال حاضر بیش از ۱۵۰ گونه شلیل وجود دارد که فقط از نظر اندازه، شکل، طعم، بافت و رنگ متفاوت هستند. گونه‌های موجود شلیل پیوسته از نظر طعم بهتر و ظاهری زیباتر و عمر طولانی‌تر هسته، در حال ارتقا می‌باشند. بسیاری از گونه‌های جدید که امروزه مشاهده می‌شوند شاید در ۵ یا ۱۰ سال آینده دیده نشوند.

گونه‌ای از شلیل به نام شبرنگ می‌باشد که رنگ قرمز آن روشنتر است و درخت آن سریع رشد می‌کند و گونه‌ای بسیار پر بازده است. گوشت میوه زرد و هسته به میوه متصل است. انواع دیگر شلیل به نام‌های: شلیل سفید، شلیل شمس، شلیل مغان، رد گلد و… است که بعضاً دیررس می‌باشند.انواع هلو و شلیل در باغات استانهای تهران، البرز، همدان، کردستان و خراسان شمالی تولید می‌شود که در این میان استان البرز مقام اول را دارد.


خواص


  • شلیل میوه ایست با طبع سرد که از لحاظ خواص و مواد شباهت بسیاری با هلو دارد.
  • سرفه را تسکین می‌دهد. صبح و عصر میل شود.
  • برای رماتیسم مفید است.
  • مغز آن باعث کاهش فشار خون می‌شود.
  • برای ورم پروستات از کمپوت آن استفاده کنید.
  • کسانی که ادرار آن ها قطره قطره می‌آید نیم ساعت بعد از غذا استفاده نمایند.
  • شلیل میوه ای کم کالری و به طور طبیعی فاقد چربی است.
  • این میوه در پیش گیری از بروز بیماری های مزمن نظیر سرطان، دیابت و بیماری های قلبی عروقی موثر است
  • شلیل هم چنین منبع خوبی از فیبر و پتاسیم است که هر دوی این ها برای سلامتی مفید و سودمند هستند؛ فیبرهایی که در شلیل یافت می شود نقش مهمی را در پاک سازی کولون و سلامتی کولون ایفا می کنند. پتاسیم نیز موجب افزایش شادابی و تحرک در فرد می شود، فشار خون بالا را کنترل می کند و خطر ابتلا به سکته ی مغزی را کاهش می دهد.

خواص

خواص



– فواید شلیل برای پوست:

در فصل تابستان که ما در تماس با اشعه خورشید هستیم، خوردن مرتب این میوه مفید و حتی استفاده از ماسک آن اثرات بسیار خوبی بروی پوست ما دارد و از پیری ناشی از آفتاب جلوگیری می‌کند و برای سلامت پوست و لایه های محافظتی بدن مفید است. این ویتامین پوست انسان را با طراوت نگاه می دارد و موجب جوانی پوست می شود.

– فواید شلیل برای دیابت و چربی خون:

شلیل بسیار کم کالری و کاهش دهنده‌ی چربی خون است و از آن‌جا که فیبر بسیار بالایی دارد موجب کاهش سرعت جذب برخی مواد مغذی به ویژه قندها می‌شود و در عین حال میزان حساسیت به انسولین را نیز افزایش می‌دهد در نتیجه میوه خوبی برای افراد دیابتی است و مصرف آن می‌تواند در کنترل قند خون مؤثر باشد. شلیل و اندیس گلیسمیبه طور کلی مواد غذایی در سه دسته ی مواد غذایی با اندیس گلیسمی پایین، مواد غذایی با اندیس گلیسمی متوسط و مواد غذایی با اندیس گلیسمی بالا قرار می گیرند. تعریف ساده ی اندیس گلیسمی یعنی این که چه مدت زمانی طول می کشد تا قند ماده ی غذایی خورده شده وارد خون شود. موادی که در گروه یک قرار می گیرند اندیس گلیسمی شان 55 و کمتر از آن است. این مواد غذایی برای مبتلایان به دیابت مفید است زیرا هم قند خون شان به آهستگی بالا می رود و هم این که دیرتر احساس گرسنگی می کنند. شلیل دارای اندیس گلیسمی 43 است و این یعنی این که این ماده ی غذایی هم برای مبتلایان به دیابت مفید است و هم برای افرادی که می خواهند وزن شان را کاهش دهند.

– مصرف شلیل در کاهش وزن:

هر دانه شلیل متوسط تقریباً ۵۰ کالری انرژی دارد و چون فیبر بالا داشته و چربی ندارد میوه بسیار خوبی برای کاهش وزن و رژیم‌های لاغری است. البته کسانی که می‌خواهند وزن اضافه کنند بهتر است کمتر شلیل بخورند و میوه‌های پرکالری تر را میل کنند.

– مصرف شلیل در بارداری:

میوه شلیل جزء میوه های مفید در بارداری ذکر شده است.


خواص برگ شلیل


– برگ‌های شلیل قابض و تسکین دهنده هستند.

– در کاهش تب تاثیر به سزایی دارند.

– مصرف برگ شلیل به افرادی که مبتلا به التهاب معده،‌ سیاه‌ سرفه و برونشیت هستند توصیه می‌شود.

– تهوع صبحگاهی را در خانم‌های باردار کاهش داده و درمان می‌کند. باید مراقب باشید از برگ شلیل به مقدار لازم مصرف کنید چرا که مصرف بیش از اندازه آن به خاطر ایجاد ادرار زیاد می‌تواند موجب خشکی و کم‌ آبی بدن شود.

– پودر برگ‌های خشک شده شلیل مرهم مناسبی برای زخم‌ها خواهد بود.


مواد معدنی و ویتامین


اندازه ی واحد: نصف فنجان (۶۹ گرم)

  • مقدار در هر واحد  درصد نیاز روزانه
  • کالری  ۳۰
  • کالری از چربی ۰
  • کل چربی ۰ گرم  ۰ درصد
  • کلسترول ۰ گرم  ۰ درصد
  • سدیم   ۰ گرم  ۰ درصد
  • کل کربوهیدرات ۷ گرم  ۲ درصد
  • فیبر  ۱ گرم     ۴ درصد
  • قند  ۵ گرم
  • پروتئین  ۱ گرم
  • ویتامین A   ۴ درصد
  • ویتامینC    ۶ درصد
  • کلسیم    ۰ درصد
  • آهن    ۲ درصد

ویتامین ها

ویتامین ها


شلیل سرشار از ویتامین های C و A و بتاکاروتین و پتاسیم و بهترین میوه برای افراد گرمازده است. ویتامین C موجود در شلیل اثرات مفید در سلامت پوست، دندان و استخوان دارد. این میوه منبع بسیار غنی ای از بتاکاروتن است. بتاکاروتن با خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار نیرومندی که دارد و با ارتقای سطح ایمنی بدن از بروز بسیاری از بیماری ها جلوگیری می کند. پتاسیم آن نیز موجب افزایش شادابی و تحرک در فرد می‌شود، فشار خون بالا را کنترل می‌کند و خطر ابتلا بهسکته‌ی مغزی را کاهش می‌دهد. شلیل یک منبع غنی از آنتی اکسیدان هایی است که با رادیکال های آزاد در سلول ها می جنگد. آنتی اکسیدان های موجود در شلیل در بدن به ویتامین A تبدیل می شوند.

این میوه دارای نیاسین یا ویتامین B3 نیز هست. شلیل منبع خوبی از بیوفلاونوئیدها و کاروتنوئیدها می باشد. در واقع شلیل غنی از لوتئین و لیکوپن است. لوتئین مسئول رنگ قرمز، نارنجی و زرد در میوه ها و سبزیجات است. این فیتوکمیکال ها به خصوص برای پیشگیری از بیماری های قلبی، بیماری های چشمی مانند دژنراسیون ماکولار و سرطان مفید است. فیبر موجود در آن باعث کاهش چربی های مضر خون می شود. از تأثیرات دیگر ویتامین c، می توان به افزایش جذب آهن موجود در غذا اشاره کرد.


مضرات

– هسته ی شلیل را نباید بخورید؛ زیرا دارای ماده ای به نام آمیگدالین است که در بدن تبدیل به سیایند می شود. سیایند یک سم قوی است که هنگامی که خورده می شود یا وارد بدن می شود می تواند موجب بیماری های شدید و خطرناکی و یا حتی مرگ شود. پس هسته ی شلیل را نخورید!

شرایط شلیل

شلیل ها به خسارت حشرات بیشتر حساس هستند که در صورت حمله حشرات در زمان گلدهی موجب تولید میوه های بد شکل در شلیل ها می گردد.پرنده ها رنگ قرمز شلیل ها را دوست دارند. شلیل با نیاز سرمایی حدود 1000-400 ساعت در مناطق با آب و هوای تابستانهای گرم و خشک و فاقد سرمای دیررس بهاره به خوبی پرورش می یابند.نسبتا زود و قبل از سیب، گلابی و گیلاس گل می­دهد و در مقایسه با بسیاری از گونه­های درختان میوه نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد. تقریبا در تمام مناطق کشت سرما یک مسئله می­باشد. از اینرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته می شوند و به مقدار زیاد در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای کشت شده­اند. شلیل در محدوده عرض جغرافیایی 24 تا 45 درجه شمالی و جنوبی کشت می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

جوانه های گل شلیل  در زمان خواب تا دمای 31- درجه سانتی­گراد را تحمل می­کنند و جوانه­های چوب در دمای کمتر از 31- درجه از بین میروند. گلهای باز شده شلیل و میوه های ریز در صورتی که در زمان محدودی در دمای 2/2- و یا کمتر قرار گیرند از بین می­روند.  شلیل دارای دامنه وسیع نیاز سرمایی است ولی بطور متوسط بیشتر ارقام نیاز سرمایی حدود 600 تا 900 ساعت دارند.
در زمان ریزش برگ در پائیز, تمام میوه های مومی شده را ازدرخت چیده و شاخه های مرده را هرس و قطع کنید و اولین سمپاشی دوره خواب را انجام دهید. برخی قارچکش های مسی را به تنهایی و برخی دیگررا در اختلاط با روغن به کار می روند که روغن به چسیبدن مس به درخت کمک می کندو همچنین این روش موجب کنترل شپشک ها نیز می شود. بعد از ریزش کامل برگها در پائیر , برگ ها را با خاک ورزی زیر خاک نمود.این امر به جلوگیری از انتشار اسپور های قارچ کمک می کند. شلیل ها زودتر از هر درخت میوه دیگر هرس می شوند. این درختان برای میوه دهی از شاخه رشد یافته سال گذشته استفاده می کنند.حدود نصف رشد سال جاری را حذف کنید. سمپاشی دوره خواب درختان در این زمان انجام می شود و از سموم مسی و روغن در این زمان استفاده می کنند. علف های هرز زیر درختان به عنوان گیاهان میزبان تریپس و سایر حشرات عمل می کنند که به گل و میوه جوان خسارت می زنند.حضور علف هرز و گراس ها زیرسایه انداز درخت توصیه نمی شود اما رویش گراس بین ردیف های درختان به حفظ رطوبت و کاهش دمای خاک در منطقه ریشه کمک می کند. آبیاری ممکن است در بهار بسته به باران های بهاری لازم گردد.



شرایط

شرایط



انتخاب زمین:

قبل از احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه بدست آورد. انجام آزمایش و تجزیه خاک ضروری می باشد. در صورتی که در زمین مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمین ممکن است حاوی انواع عوامل بیماری زا ( قارچ ها، نماتدها و … ) باشد. بنابراین 3 تا 4 سال نباید در این زمین ها باغ احداث نمود و یا اینکه می بایست نسبت به ضدعفونی این گونه خاکها اقدام نمود.

خاکهای عمیق و با زهکشی خوب برای تولید خوب و طول عمر مناسب درختان میوه هسته دار ضروری می­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهکشی ضعیف و غرقآب شدن بسیار حساس هستند.خاکهای لومی تا شنی متوسط بهترین خاک برای
میوه های هسته دار می­باشند.

pH مناسب خاک برای درختان میوه هسته دار 5/7-5/6 می باشد.

کشت شلیل در زمین هایی که سابقه کشت این محصولات را دارندباعث افزایش  ابتلا به بیماری کوتاهی عمر شلیل (PTSL)  یا بیماری زوال شلیل  می­شود که  این بیماری به شدت باردهی را کاهش می­دهد.

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

fa.wikipedia.org

7ganj.ir

asiasanat.ir