۲۴۱۳۹۴فروردین

زرشک

زرشک درختچه‌ای تیغدار به طول ۱ تا ۵ متر است. چوب آن به رنگ قرمز، قهوه‌ای یا زرد است. برگ‌های آن بیضی شکل با دندانه‌های اره‌ای و میوه اش قرمز رنگ بیضوی شکل و ترش مزه‌است. به ریشهٔ درخت زرشک «آئر خیس» گفته می‌شود. انتهای بهار و ابتدای تابستان فصل شکوفه دادن بوته زرشک است، غنچه‌های زرد رنگ زرشک در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می‌گیرند. زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است. کشور ایران بزرگترین تولیدکننده زرشک در دنیا است که در این میان استان خراسان و شهرستان قائنات با در اختیار داشتن نزدیک به ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.


زرشک

زرشک


انواع زرشک دانه دار به عنوان درختچه‌ای میوه دهنده و خودرو در اکثر مناطق کوهستانی کشورمان به چشم می‌خورد و از آنجایی که از اجزا طبیعی اکوسیستم مناطق کوهستانی است حتی در شرایط سخت و نامساعد نیز میوه فراوانی تولید می‌کنند. نیاز آبی نیاز خالص آبیاری آن حدود ۹۹۰۰ متر مکعب در هکتار است که بسته به روش‌های آبیاری به کار گرفته شده نیز ناخالص آبیاری، بیشتر از این مقدار می‌باشد. نیاز کودی زرشک بی دانه طالب خاک‌های نسبتاً سبک لومی – شنی با زهکش خوب در مناطق کوهپایه‌ای است و در خاک‌های گچی و آهکی نیز بخوبی رشد می‌کند، همچنین EC PH و بالا را نیز تحمل کرده نیازی به خاک‌های غنی ندارد. تحقیقات نشان داد که فسفر به کار رفته در طول تابستان باعث رشد گیاه در همان سال نگردیده، بلکه در بهار سال بعد اثرات خود را نشان داده و بیشتر فسفر موجود در رشد جدید ناشی از فسفر ذخیره شده در ریشه‌ها بوده است. فرایند انتقال فسفر به این صورت است که فسفر ابتدا بیشتر در ریشه‌ها ذخیره می‌شود، سپس بهع داخل مناطق رشد جدید حرکت می‌کند و فسفر جذب شده جدید، جایگزین فسفر منتقل شده از ریشه‌ها می‌شود.

خواص

قابض است و تقویت کننده قلب و کبد است و برای برطرف کردن بیماریهای کبدی مفید است این گیاه درد مفصلی روماتیسم و تورم را تسکین می بخشد.

انواع عفونت هائی که زرشک می تواند در درمان آن ها موثر واقع شود عبارت است از عفونت گلو، مجاری ادراری مجاری معده ای روده ای، ریه ها، عفونتهای مخمری و اسهال است باید توجه کرد که پاره ای از عفونت ها در صورت مصرف نکردن آنتی بیوتیک ممکن است خطرناک باشد.

– بواسیر خونی را درمان می کند

– خونریزی را برطرف می کند

– صفرابر است

– دم کرده زرشک را برای بر طرف کردن ناراحتی ها دهان غرغره کنید.

خواص درمانی آب زرشک
آب زرشک خون را تصفیه و ضدعفونی می کند. عمل دستگاه گوارش را منظم کرده، قلنج کلیه و کبد، حالت تهوع، استفراغ، صفرا، کبد، سوء هاضمه و سنگ کلیه را از میان می برد. آب زرشک در مخلوط با مقدار مساوی آب سیب و کمی آب لیمو و شکر برای بهبودی جهت مسمومیت توسط نیش مارو افعی مؤثر و جهت نارسایی های قلبی و تپش قلب و بی اشتهایی مفید است. غرغره کردن آب زرشک، آنژین، گلو درد و آسم را برطرف کرده و دهان را ضدعفونی و زخم های گلویی را مرتفع می کند. از دیگر خواص آب زرشک می توان به ضد چربی بودن، ضد قند، پایین آورنده فشار خون، شستشو دهنده مثانه و کلیه، کوچک کردن شکم، تقویت قلب، باز کردن رگ ها، نابود کردن سنگ های کلیه و مثانه و قابلیت استفاده برای تهیه انواع ترشی های میوه و تسکین دهنده روح و روان و اعصاب اشاره کرد.


خواص

خواص



خواص ریشه، پوست و ساقه
سبوس و ریشه زرشک حاوی انواع بسیاری از مواد شیمیایی به نام آلکالوئید ایزو کیتولین است. دانشمندان و محققان این ترکیبات را در طول سالیانه متمادی مورد تحقیق و بررسی قرار داده اند، ولی پی بردند که آنها در واقع خواص آنتی بیوتیکی دارد. برخی ازآنها باعث پائین آوردن تب، کاهش تورم و فشار خون شده و به تنظیم ضربان قلب و انقباض عضلات قلب کمک می کنند.

– برای برطرف کردن سوزش ادرار مفید است، واریس را درمان می کند.
– نقرس و رماتیسم را برطرف می کند.
– بی اشتهایی را برطرف می کند.
– اعمال دستگاه گوارش را منظم می کند و سوء هاضمه را از بین می برد.
– برای درمان زردی و یرقان موثر است.
– آنهایی که مبتلا به ورم طحال هستند می توانند برای معالجه از این گیاه کمک بگیرند.
– برای معالجه بواسیر نافع است.

خواص برگ زرشک

– اسهال های مزمن را درمان می کند – برگ زرشک دارای مقدار زیادی ویتامین ث می باشدبنابراین در درمان بیماری اسکوربوت اثر مفید دارد- در موقع آنژین و گلودرد، دم کرده برگ زرشک را غرغره کنید.

– مصرف مقدار زیاد زرشک و یا ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست.

– میزان مصرف بالای این گیاه به مدت طولانی می تواند سبب ناراحتی معده و روده ها شود و جذب ویتامین B کافی در بدن را مشکل می کند.

مواد معدنی و ویتامین

یکی از بهترین ترکیبات موجود در زرشک، ویتامین B فراوان است که در پیشگیری از سرماخوردگی نقش مهمی دارد. همچنین وجود اسیدهای عالی فراوان در این میوه که سبب مزه ترش آن می‌شوند می‌تواند در جذب آهن نقش بسزایی داشته باشد.

همچنین آهن موجود در زرشک قابل توجه است. از سایر ویتامین‌های موجود در این میوه می‌توان به ویتامین‌های گروه B به خصوص ویتامین B1 ,B2 اشاره کرد که ویتامین B1 یا تیامین می‌تواند عوارض عصبی و حتی پرخاشگری را بهبود بخشد.

آب زرشک دارای ویتامین C فراوان و املاح است. طبیعت زرشک تا حدی سرد و خشک است. گیاه زرشک دارای آلکالوئیدی است به نام بربرین که تلخ مزه است. سابقه استفاده از زرشک به سال های دور برمی گردد، ابوریحان بیرونی از دانشمندان مشهور ایرانی در کتاب خود از گیاهی به نام امبرباریس و خاصیت های آن یاد کرده است که همان درخت زرشک استدر جوانه ها و ریشه های زرشک نوعی قند و مواد زرین، موسیلاژ و مواد پکتیک و در پوست ریشه گیاه آلکالوئیدی بنام اوکسیاکانتین ویربامین و پالماتین و در میوه آن مواد قندی، اسید مالیک، مواد پکتیک و صمغ وجود دارد.  برگ‌های گیاه زرشک سرشار از ویتامین C است و خاصیت داروی ملین را دارد،


ویتامین

ویتامین


مضرات زرشک

مصرف مقدار زیاد زرشک و یا ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست زیرا رحم را تحریک می‌کند و ممکن است باعث سقط جنین شود. میزان مصرف بالای این گیاه به مدت طولانی می تواند سبب ناراحتی معده و روده هاا شود، و جذب ویتامین B کافی در بدن را مشکل کند

شرایط زرشک

*خاک مناسب برای پرورش گیاه زرشک، خاکی آهکی با بافت لومی تا لومی شنی است.

*بهترین زمان برای کاشت نهال زرشک به صورت پاجوش اواخر آبان و اوایل آذر است.

*مناطق کوهپایه ای بهترین مناطق کشت و پرورش زرشک است.

*فاصله کاشت ۲ گیاه زرشک از یکدیگر روی پشته ها باید حداقل ۴ متر باشد.

*مناسب ترین روش برای تکثیر زرشک استفاده از پاجوش ۲ تا ۳ ساله و از درختان حداقل ۶ تا ۱۰ ساله است.

عملیات داشت:

*زمان خواب درخت بهترین زمان چالکود است.

*آبیاری بیش از اندازه در زمان گل دهی زرشک باعث ریزش گل و کاهش تولید می شود.

*بهترین مدار آبیاری ۸ تا ۱۲ روز است.

*رعایت نکات بهداشتی در طول چرخه تولید و فرآوری محصول در افزایش صادرات نقش مهمی دارد.

*استفاده از یخ آب روشی مناسب برای مبارزه با علف های هرز و آفات زرشک در زمستان است.


شرایط میوه

شرایط میوه


هرس زرشک:

*هرس و تغذیه اصولی، راهکاری کلیدی در مبارزه با سال آوری زرشک است.

*هرس از سال چهارم همزمان با جدا کردن پاجوش ها آغاز می شود.

*مناسب ترین روش هرس درخت زرشک ۲ تا ۳ پایه است.

*هرس هر ۲ سال یک بار از برداشت زرشک در آبان انجام می شود.

*هرس پاییزه و حذف ترک های روی تنه و سوزاندن آن ها نقش مهمی در کاهش خسارت زنبور شاخه خوار دارد.

برداشت زرشک:

*برای حفظ رنگ قرمز زرشک و بازارپسندی آن باید عملیات خشک کردن با حرارت ملایم و مطلوب و نگهداری آن در شرایط عادی با رطوبت بالا انجام می شود.

*از انباشته کردن زرشک تازه روی هم به قطر بیش از ۱۰ سانتی متر خودداری کنید.

*استفاده از هورمون اتفن ۲ تا ۳ هفته مانده به برداشت موجب تسهیل در امر برداشت و کاهش هزینه ها می شود.

*بهترین روش برداشت زرشک با شاخه است.

*مناسب ترین روش خشک کردن محصول زرشک در جایگاه های بهداشتی زرشک خشک کنی و به صورت داربستی است.


در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

fa.wikipedia.org

www.beytoote.com