۲۴۱۳۹۴فروردین

توت

توت از تیره گزنه‌ها (Morus alba) است که شامل ده تا شانزده گونه می‌باشد. شاه‌توت یکی از انواع این درخت است. توت سیاه با وجود اینکه کاملاً شبیه شاه توت است، بر خلاف آن میوه اش شیرین و تا حدی لزج است. توت سفید در چین مرکزی و شرقی بصورت بومی وجود دارد. این درخت قرنها پیش به اروپا برده شد، در آمریکا به‌عنوان منبع غذائی برای کرم ابریشم در اوائل دوران استقلال این کشور این درخت مورد استفاده قرار گرفت. البته نوعی از توت که به آن «توت قرمز» گفته می‌شود در آمریکا بصورت بومی وجود داشته که از ایالت ماساچوست تا ایالت کانزاس دیده می‌شود. توت سیاه نیز که در آسیای غربی وجود داشته قبل از دوران رومی‌ها به اروپا برده شده است.


177856_821

توت



یک درخت قدیمی و یا تاریخی در اکثر کشورهای جهان که معمولاً در هر کشوری دارای قدمت بیش از دویست، سیصد سال است. دارای پوست زرد نارنجی بوده که از مشخصه‌های جالب آن در زمستان است (بیشتر در مورد درختان نهال و جوان). درختی است مقاوم و کم نیاز که در اکثر مناطق و آب و هوا رشد می‌نماید و حتی می‌تواند به ارتفاع ۲۵ متر نیز برسد. بعضی از درختان توت فقط گلهای نر تولید نموده و بنابراین میوه نمی‌آورند. این نوع درختان به عنوان یک درخت زینتی سایه‌دار بسیار مناسب هستند.



خواص



پیشگیری از سرطان


  • توت ها منبع خوبی از فیتونوترینتی توانا به نام رزوراترول(resveratrol) هستند که در انگور نیز یافت می شوند. محققان معتقد هستند که با کمک این ماده ی غذایی گیاهی می توانند هم از بروز سرطان ها پیشگیری کنند و هم این که با سرطان ها بجنگند.

افزایش طول عمر


  • توت ها به دلیل وجود رزوراترول می توانند موجب افزایش طول عمر افراد شوند. در مطالعات متعددی نشان داده شده است که رزوراترول موجود در توت ها موجب افزایش طول عمر موش ها شده است.

تصفیه ی خون


  • در طب چینی، توت ها به عنوان یک عامل تصفیه ی خون در نظر گرفته می شوند، به این معنا که خون را تمیز کرده، تولید آن را افزایش داده و به طور کلی موجب تقویت کل سیستم خونی می شود.

تقویت کلیه ها


  • در طب چینی این عقیده وجود دارد که توت سفید موجب تقویت عملکرد کلیه ها می شود.

مفید برای معده و کبد


  • یکی دیگر از باورهای موجود در طب چینی این است که توت سفید به طور موثری می تواند کبد را پاک و تمیز کند.
  • خوردن توت سفید برای زخم معده نیز مفید است.

خواص

خواص



درمان یبوست


  • توت به علت دارا بودن مقادیر بالای فیبر در درمان یبوست موثر است.


فواید توت سفید برای مو


در خیلی از کشورها از توت ها برای درمان و علاج سفید و یا خاکستری شدن زودرس موها استفاده می شود.


مصرف توت در دیابت


  • قند موجود در توت سفید برای کسانی که مبتلا به مرض قند هستند ضرر ندارد. به همین علت به آنها توصیه می‌شود به جای قند، چای را با توت خشک بخورند.

آنتی اکسیدان قوی


  • این میوه خوشمزه دارای آنتی‌اکسیدانی به نام آنتوسیانید است. آنتی‌اکسیدان موجود در این میوه فواید بسیاری برای سلامتی دارد که یکی از آنها کاهش میزان کلسترول بد خون و جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی است.
  • نقش دیگر آنتی‌اکسیدان‌ها پیشگیری از سرطان است، به همین دلیل مصرف توت برای پیشگیری از سرطان توصیه می‌شود.
  • توت سفید حاوی فیبر فراوانی است، به همین دلیل ملین خوبی است.
  • توت در سهل کردن جریان ادرار نیز نقش دارد.

فواید توت در کاهش وزن


  • مصرف این میوه وزن را کاهش می‌دهد. طبق یافته‌های پژوهشگران فیبرهای نامحلول موجود در توت کالری جذب شده در بدن را کاسته و موجب کاهش وزن می‌شود.

موثر در درمان کم خونی


  • توت حاوی مقدار قابل توجهی ویتامین c و آهن است، از این رو مصرف آن برای کسانی که کم‌خونی دارند توصیه می‌شود.

فواید توت برای کودکان و سالمندان


  •  به خاطر داشتن کلسیم و فسفر در توت خشک برای لثه کودکان مفید است و تأمین کننده انرژی برای سالمندان است.

موثر در درمان سرفه و آسم



  • برگ و میوه توت برای رفع سرفه مفید می باشد
  • برگ و میوه توت برای کسانی که آسم دارند مفید می باشد.

مصرف توت در اسید اوریک بالا



  • کسانی که اسید اوریک یا اوره دارند بهتر است به جای قند از توت خشک استفاده کنند.

خواص داروئی

خواص داروئی



مصرف توت در بارداری و شیردهی


  • مصرف انواع توت در بارداری ممکن است منجر به بروز حساسیت در جنین شود. لذا مصرف توت خشک در بارداری هیچ منعی نداشته و فواید بسیاری دارد.
  • همچنین مصرف توت در شیردهی باعث افزایش شیر مادر میشود.

چای برگ درخت توت


  • در چین، با برگ درخت توت سفید چای تهیه کرده و معتقدند که این چای به افراد کمک می کند تا بهتر ببینند و بهتر بشنوند.
  • همچنین دم کرده برگ درخت توت خون را خنک می‌کند و التهاب را فرو می‌نشاند
  • برگ درخت توت صاف کننده خون و خون‌ساز می باشد
  • کسانی که رماتیسم دارند از چای برگ درخت توت برگ و میوه توت استفاده نمایید.

مواد معدنی و ویتامین



توت به علت داشتن انواع ویتامین‌های گروه B در کاهش و رفع ترس، عصبانیت، خمودی، اضطراب و هیجان موثر است.ویتامین A موجود در توت باعث رشد ناخن‌ها و تقویت چشم می‌شود.


مواد موجود در ۱۰۰ گرم توت 

  • توت میوه‌ای پرخاصیت و البته پرکالری است.
  • یکصد گرم توت که تقریبا معادل یک فنجان است حاوی ۶۱ کالری انرژی است.
  • هر فنجان توت حاوی ۹‌/‌۰ گرم پروتئین است. البته باید توجه داشت که پروتئین توت، پروتئین گیاهی است.
  • این حجم توت ۱/۱ گرم چربی دارد و حاوی ۱۶ میلی‌گرم کلسیم است.
  • میزان کلسیم توت قابل توجه است.
  • یکصد گرم توت همچنین حاوی ۸‌/‌۰ میلی‌گرم آهن،
  • ۲۸۰ واحد بین‌المللی ویتامین A
  • ۰۲‌/‌۰ میلی‌گرم ویتامین B1
  • ۰۶/۰ میلی‌گرم ویتامین B2
  • ۱/۱میلی‌گرم ویتامین B3
  • و ۱۶ میلی‌گرم ویتامین c است.
  • توت همچنین حاوی مقادیر بالایی آب، فیبر، تانن و منیزیم است.
  •  هر ۱۰۰گرم توت خشک ۳۶۰ کالری انرژی تولید می‌کند.

ویتامین

ویتامین



مضرات

  • کسانی که گرم مزاج هستند از خوردن توت خودداری کنند. (بنا به گفته ابوعلی سینا) در صورتی که می‌خواهند بخورند بهتر است بعد از یک ساعت یا ۲ ساعت کمی سکنجبین بنوشند.
  • در هنگام حاملگی از مصرف انواع توت خودداری کنید زیرا ممکن است ایجاد حساسیت کند.
  • زیاده روی در مصرف توت منجر به دل درد و اسهال میشود.

شرایط توت


دمای مناسب


 
به طور کلی بهینه حرارت برای بسیاری از ارقام بین 23 تا 27 درجه سانتیگراد است. در سرمای 2 تا 4 درجه سانتی گراد زیر صفر برگ های توت یخ زده می ریزند. در حرارت های زیر 20 درجه فعالیت های غذاسازی گیاه کاهش می یابد. در حرارت های بالای 27 درجه تا 33 درجه سانتی گراد، به علت این که میزان تنفس افزایش می یابد، میزان محصول کاهش پیدا می کند. در 45 درجه سانتی گراد کلیه فعالیت های درخت قطع می شود.
درخت توت برای این که دوره خواب خود را بگذراند و تولید جوانه های گل کند، به 60 تا 90 روز با دمای 5 درجه سانتی گراد نیاز دارد.


 
نور مناسب


 
درخت توت گیایه نورپسند است. نور خورشید باعث تقویت رشد درخت و افزایش شاخ و برگ آن می شود. شدت نور در ساختار و کیفیت برگ ها تأثیر زیادی می گذارد. نور شدید موجب چوبی شدن برگ های درخت می شود. همچنین نور شدید موجب کوتاه تر شدن فاصله میانگره ها و کوچک تر شدن برگ ها می شود.
بر عکس زمانی که شدت نور کاهش شدید می یابد، رشد برگ ها کم شده و خیلی لطیف و آبدار می شوند.
نور زیاد و گرمای خشک، باعث شیرین تر شدن میوه ها می شود و بر عکس بارش باران روی مزه میوه ها اثر منفی گذاشته و از شیرینی آنها می کاهد.


 
شیب مناسب


 
زمین های بلند و سراشیب که شیب بسیار تند نداشته باشند برای احداث باغ میوه و عملیات باغبانی مناسب بوده و بهترین زمین می باشند.
شیب ملایم زمین و زهکشی خوب آن ضروریست. در غیر این صورت، تهویه هوا در خاک صورت نمی گیرد، مواد سمی تجمع می یابد، PH خاک پایین می آید و ریشه ها توسعه نمی یابند و عمر آنها کم می شود.
کاشت درختان در داخل دره های وسیع و کف رودخانه ها به علت سرمای شدید و یخ بندان مناسب نیست.



 
روش های ازدیاد


 
ازدیاد درخت توت مثل بیشتر درختان میوه، به دو طریق صورت می گیرد:
1- جنسی
2- غیر جنسی
تکثیر جنسی
در این روش از بذر درختان برای تولید نهال استفاده می شود. این روش فوایدی دارد از قبیل: به وجود آمدن ریشه اصلی و رشد سریع آنها، تنوع صفات و ذخیره های ژنتیکی و احتمال جهش مفید و تولید نهال های مطلوب و …


 
روش بذرگیری


 
درختان توت معمولاً از 5 سالگی شروع به میوه دادن می کنند و میوه های آنها بین خرداد تا مرداد ماه می رسند. برای بذرگیری، میوه های رسیده را یا از روی درخت و یا از زیر آن جمع آوری کرده، روی غربال می ریزند. سفید سپس با فشار آب شیر، بذرها را از گوشت جدا کرده و بذرها را در سایه یا گرمای طبیعی اتاق خشک می کنند. برای نگهداری بذرها می توان از سه روش استفاده کرد:
1. نگهداری در هوای خشک و خنک
2. نگهداری در یخچال یا سرد خانه در حرارت 4 تا 6 درجه
3. نیمه فریز کردن بذرها


 
کاشت بذر


 
برای کشت بذر دو روش عمده وجود دارد:
روش کرتی:
در این روش بذرها را بدون در نظر گرفتن نظم معین، در سطح بستر می پاشند.
روش خطی :
در این روش بذرها را به وسیله خطی کار یا با دست در عمق حدود 5/1 تا 2 سانتی متر در خطوط مستقیم می کارند. در هر دو حالت پس از کاشت بذر باید روی آنها یک لایه نازک از خاک اره یا خاکستر ریخته و سپس یک لایه نازک از سبوس یا کاه خرده شده یا خاک برگ خالص روی آن ریخته شود.


کاشت

کاشت

 
تکثیر غیر جنسی


 
برای این که باغ یک دست توت با میوه هایی تقریباً هم شکل و هم اندازه و با مزه ای مساوی داشته باشم و تمام خواص مادری مورد نظر حفظ گردد، باید از راه های غیر جنسی استفاده کرد. مهم ترین راه های ازدیاد غیر جنسی عبارتند از:
پیوند
برای انجام پیوند می توان از پایه های توت سفید، شاه توت و توت مجنون استفاده کرده برای پیوند در درخت توت می توان از انواع پیوند مثل پیوند اسکنه، پیوند پوست، پیوند روی ریشه استفاده کرد. اما معمولاً پیوند روی ریشه بیش از هم متداول بوده و در حدود 90درصد پیوندها به این طریق انجام می شود.
ریشه های یکساله برای این کار مناسب ترند. برای انجام آن، در بهار ریشه را در ارتفاع 8 تا 10 سانتی متری بریده و پیوندک را نیز مورب از زیر یک جوانه قطع می کنند. برای جلوگیری از خشک شدن شیرابه های جاری شده، به سرعت، پیوندک را بین پوست و چوب ریشه فشار می دهند تا خوب در آن جای گیرد. سپس محل بریدگی ها را نوار پیچ می کنند.


 
قلمه


 
در ازدیاد به وسیله قلمه تمام خواص مادری گیاه حفظ می شود و نهال تازه تمام خواص مادری خود را دارد.
قلمه زدن دو نوع است.
قلمه سبز:
برای ایجاد نرک های سبز در درخت و انتخاب آنها به عنوان قلمه، شاخه های درختانی را که برای قلمه گیری سبز انتخاب شده اند در زمستان طوری هرس می کنند تا برایشان تنها 6 تا 7 جوانه باقی بماند. این جوانه ها در بهار آینده تولید نرک هایی سبز با طول 30 تا 40 سانتی متر و بیشتر می کنند. این نرک ها، را به طول 15 تا 20 سانتی متر بریده و همه برگ های قلمه به جز دو برگ انتهایی را می چینند در زمان کاشت،این قلمه به صورت برگ دار( دو برگ انتهایی کاشته می شود).
زمان قلمه گیری سبز در فصل رویش است که ممکن است اوایل تا اواخر تابستان باشد و همان موقع در زمین کاشته می شود .
قلمه چوبی
قلمه چوبی در هنگام خواب زمستانی از سر شاخه های یک ساله که قطر تقریبی 1 تا 3 سانتی متر داشته باشند گرفته می شود. هر قلمه باید 4 تا 5 جوانه درحال خواب داشته باشد و طول آن به 15 تا 20 سانتی متر برسد.
قلمه ها را در سرد خانه در دمای 5 درجه سانتی گراد نگهداری می کنند تا زمانی که دمای خاک به حدود 14 درجه سانتیگراد برسد و مناسب برای کاشت قلمه ها شود.
خوابانیدن
از این روش تکثیر گاهی استفاده می شود؛ به خصوص در زمانی که تعداد کمی نهال بزرگ مورد نیاز باشد. در این روش حلقه ای از پوست شاخه های بزرگ برداشته می شود و مقداری مواد سبک آلی یا خاک مرطوب به محل زخم به وسیله گونی یا پلاستیک بسته می شود. شاخه ها در محل زخم شده ریشه می دهند. همچنین می توان شاخه های یک درخت پاکوتاه را به طرف زمین خم کرده و پوست این شاخه ها را به صورت حلقه ای 5/2 تا 5 سانتی متری برداشته و قسمت های بدون پوست را داخل خاک نمود قسمت بدون پوست در داخل خاک ریشه می دهد و تولید یک نهال جدید می نماید.


 
کاشت 


 
در کاشت نهال در زمین اصلی باید به مسایلی از قبیل نوع و اندازه درخت، فاصله مناسب بین درختان، خصوصیات محل کشت، زمان انجام کشت و نحوه اصولی کاشت نهال توجه نمود.
تراکم کاشت
فاصله درختان به شرایط محل احداث باغ، قیمت زمین، نوع درخت و مسایلی از این قبیل بستگی دارد. برای این که هوای کافی در بین درختان جریان یابد و گازهای مورد نیاز درخت برای غذاسازی (CO2) تأمین گردد، باید از تراکم بیش از حد درختان پرهیز گردد. البته در نواحی بادخیز در فصل رویش به هیچ وجه کمبود جریان هوا وجود ندارد و بالعکس در این نواحی برای جلوگیری از جریان شدید هوا که موجب تعرق بیش از حد می شود، کشت متراکم درختان و احداث بادشکن ضرورت دارد.
در منطقه ای که ارزش زمین باغات زیاد است یا آب کمیاب و گرانبهاست باید فاصله درختان را تا جائی که خارج از منطق نباشد، کمتر گرفت تا از زمین و آب حداکثر استفاده به عمل آید.
در توت درختی فاصله درختان را از هم حدود 3*3 متر در نظر می گیرند.


 
خاک مناسب برای کاشت نهال


 
خاک باغ برا کاشت نهال ها باید تا حد امکان لومی سبک و غنی از نظر مواد غذایی و با PH اسیدیته مناسب باشد. PH مناسب برای توت 6 تا 7 است. بنابراین هرگاه خاک اسیدی بود، قبل از حفر گودال های کاشت و شخم زدن مقداری آهک روی زمین می ریزند.
کاشت در مناطق بادخیز
در کشت توت، وجود باد در منطقه، مسئله مهمی محسوب می شود. چون میوه های رسیده و حتی نیمه رسیده خیلی از ارقام توت نمی توانند در مقابل باد مقاومت کنند و به راحتی از درخت کنده می شوند.

 
در مناطق بادخیز:


 
1. تاحد امکان باید تراکم درختان بیشتر در نظر گرفته شود.
2. جهت ردیف ها طوری انتخاب شود که اثرات باد خنثی گردد و نفوذ باد بین درخت ها به حداقل برسد تا به میوه های نیمه رسیده و رسیده آسیبی نرسد.
3. می توان گونه های متعددی را به عنوان باد شکن بر حسب شرایط اقلیمی مناطق مختلف انتخاب کرد، ولی به نظر می رسد که بهترین باد شکن همان خود درخت توت است که از بهترین باد شکن ها محسوب می شود.
داشت
در مدیریت مزارع توت باید به مواردی از قبیل آبیاری، کوددهی، کنترل علف های هرز و … توجه داشت تا به حداکثر عملکرد نزدیک شد. در این جا چند مورد را که ظاهراً مهمترین عوامل هستند مورد بحث قرار می دهیم.

 
آبیاری 


 
همه گونه های توت به آب فراوان نیاز دارند. اگر در منطقه ای که توت داشته شده حداقل میلیمتر(در نقاط خشک حداقل 400 میلی متر) بارندگی یکنواخت در طول سال وجود داشته باشد، به آبیاری مصنوعی نیاز نیست. در مزارع توت ریشه ها در لایه سطحی که غنی از ماود غذایی است و تهویه کافی دارد، توسعه می یابند. این لایه معمولاً تا عمق 30 سانتی متری خاک است. این لایه و بخش از لایه زیرین آن نباید بیش از 60 تا 70 درصد رطوبت خود را از دست بدهد. از دست رفتن آب بیشتر از این مقدار موجب کاهش تولید می شود.
نهال ها در ابتدای کشت و در زمان جوان بودن به آب بیشتری نیاز دارند و باید هر هفته یک تا دوبار آبیاری شوند. ولی به تدریج با بالا رفتن سن درختان نیاز آبی آنها کمتر می شود. روش های آبیاری
روش های آبیاری متداول عبارتند از:
آبیاری کرتی:
عیب این روش مصرف زیاد (آب و سله بستن خاک است که موجب نیاز به سله شکنی خاک می شود.) اما این نوع آبیاری، باعث بزرگتر شدن میوه ها می شود، بدون این که خوشمزگی آنها را کم کند .
آبیاری نهری:
این روش بسیار متدوال است و از نظر کارایی آب نیز مناسب است.
آبیاری بارانی :
این سیستم آبیاری مزایای زیادی دارد، به خصوص در زمین های تپه ماهوری که رساندن آب به نقاط مختلف مزرعه مشکل است. همچنین در حین آبیاری برگ ها شسته می شوند و حرارت آنها متداول می شود، در نتیجه تولید بالا می رود. از دیگر مزایای این روش، استفاده بهینه از آب است.



آبیاری

آبیاری

 
کوددهی
کوددهی یکی از واجب ترین و پر ارزش ترین کارهایی است که در باغداری و تولید میوه ها می شناسیم. کوددهی در توتستان هایی که برای تولید برگ و تربیت کرم ابریشم ایجاد می شوند جا افتاده و دهقانان با آن کاملاً آشنایی دارند. اما متأسفانه در خیلی از باغ های توت که به منظور تولید میوه ایجاد شده اند، اصلاً عملی نمی شود.
کودها باعث رشد همزمان رویشی و زایشی، بالا بردن مقاومت درختان درمقابل افات و بیماری ها، سرعت بخشیدن به گلدهی و تبدیل گل ها به میوه و بالا بردن عملکرد و میوه دهی می شوند.
یکی از عناصری که درخت توت به آن خیلی نیاز دارد ازت است. ازت را بهتر است به صورت اوره به درخت بدهند. در صورت دادن کود ازته اوره کیفیت میوه ها و میزان تولیدبالا می رود. سایر کودهای ازته مثل سولفات آمونیوم، نیترات سدیم و نیترات پتاسیم در گیاه ایجاد سوختگی می کنند.
از دیگر عناصر ضروری برای درخت توت فسفر است. مقادیر کافی فسفر موجب رشد و توسعه اندام ها، افزایش غذاسازی در گیاه ، افزایش تولید مواد قندی و افزایش مقاومت گیاه به آفات و بیماری ها می شود.
کمبود فسفر موجب کاهش شدید تولید و در مراحل پیشرفته باعث توقف کامل رشد و از بین رفتن گیاه می شود. وجود بیش از اندازه فسفر موجب سخت شدن خیلی زود برگ ها و کاهش کیفیت آنها می شود.
جذب فسفر از خاک مشکل است؛ در حالی که از برگ ها به آسانی جذب می شود. بنابراین برای رفع نیاز گیاه به فسفر، می توان از محلول P2O2 به صورت مه پاش روی برگ ها استفاده کرد.
یکی دیگر از عناصر ضروری برای درخت توت پتاسیم است. در صورتی که پتاسیم کافی در اختیار گیاه قرار نگیرد، مواد پروتئینی و مواد قندی برگ های توت کاهش یافته و کیفیت برگ ها پایین می آید. اما در ایران به علت این که خاک ها غنی از پتاسیم هستند، کودهای پتاسی به زمین داده نمی شود.



در هرس درختان توت باید:

 
1- همه شاخه ها خشک شده یا شکسته و بیمار و آفت زده باید بریده شده از باغ خارج شوند.
2- همه شاخه های مزاحم برای رسیدن نور به میوه ها و قسمت مرکزی تاج و شاخه هایی که بی جهت تاج درخت را شلوغ کرده اند حذف گردند.
3- همه شاخه هایی که به سمت داخل تاج رشد کرده اند که آنها را نرک می نامیم به دلیل این که بار نمی دهند و مقداری از مواد غذایی درخت را مصرف می کنند، هرس شوند. از این نرک ها در ازدیاد درختان توت می توان استفاده کرد. بهترین زمان برای انجام هرس، زمانی است که برگ های درخت ریخته شده اند و درخت در حال خواب زمستانی است. اما اگر نیاز باشد، می توان در مواقع یگر هم درختان توت را هرس کرد.
مبارزه با آفات
تعداد حشرات و بعضی جانوران دیگر که به درختان توت می کنند خیلی زیاد است.
تعدادی از آفات مهم درختان توت عبارتند از :
ساس های سپردار، شب پره دم طلایی، پروانه پر طاووسی گلابی، انواع کنه، گال ماز و پشه توت و شاخه توت ، زنجره ها، شته ها، شپشک ها و…
در کنترل این آفات، آنچه که مهم است این است که تا حد امکان از سموم آلوده کننده محیط و سمومی که برای موجودات مفید منطقه زیان بخش هستند، استفاده نشود. بهتر اس تا حد امکان از روش های زراعی و بیولوژیک استفاده شود.
کنترل بیولوژیک آفات بهترین روش مبارزه با حشرات زیان آور مزارع توت است که خوشبختانه در ایران مدت ها است مورد توجه قرار گرفته و عملاً استفاده می شود.
از مهمترین پارازیت های آفات که باید در مزارع رها شوند می توان به کفشدوزک ها، توربالان و ساس ها، کنه های پردارتور و انواع زنبورها اشاره کرد.
مثلاً کنترل کرم ابریشم وحشی که از آفات مهم توت است به وسیله زنبورهایی مثل تلفوموس گراسیلز یا بعضی دیگر آن که دشمن تخم پروانه کرم ابریشم وشی هستند انجام می گیرد.

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

fa.wikipedia.org

www.beytoote.com

7ganj.ir

www.salamjavaneh.ir