۲۵۱۳۹۴فروردین

تمشک

تمشک میوه ای شبیه شاه توت و توت فرنگی است و به رنگ زرد یا سرخ مایل به سیاه یافت می شود. میوه تمشک ترش مزه بوده و به صورت خام یا پخته، شربت، کمپوت و … خورده می شود. بوته تمشک در مناطق گرم و مرطوب، در جنگل ها و صحراها می روید و گاهی آن را می کارند.


تمشک

تمشک



نام های دیگر تمشک، توت وحشی و سه گلی است. ساقه های تمشک نرم و به رنگ قرمز و دارای خارهای دراز است. برگ های آن متفاوت و بیضی شکل و اطراف آن کنگره کنگره و به شکل دندانه های اره ای است.گل های تمشک به رنگ های سفید، صورتی یا به صورت خوشه در ماه های مرداد پدیدار می شود و تا مهر دوام می آورد.  برگهایش غشائی و دارای کرکهای پراکنده است برگچه انتهایی آن تخم مرغی چهار گوش و با قاعده ای کم و بیش قلبی شکل است. گوشوارک های آن نیزه ای می باشد پا یک های گل آن خزی و با غده های فلسی است کاسه آن کرکدار و به میوه اتصال دارد. گلهایش بیضی شکل و سفید و صاف و گرد آلود است. انواع تمشک که در شمال ایران به چشم می خورد دو نوع است : نوع اول تمشکهای دانه ریز که زود رس ترین تمشکها هستند و نوع دوم تمشکهای دانه درشت هستند و 2 هفته پس از دانه ریز می رسند. منظور از دانه ریز یا درشت تک تک میوه های موجود در هر میوه مرکب است که در نوع اول ریز تر و در نوع دوم درشت تر است. از انواع تمشکهای خارجی معروفترین آنها عبارتند از : 1- Theodor reimer از پر محصولترین تمشکها و برای باغ تمشک توصیه می شود. و در آمریکا بنام هیمالیا معروف است. 2- Wilson زودرس ترین واریته تمشک است. 3- Mammouth که میوه هایش حدود 15 روز بعد از ویلسون می رسند.

خواص
– جوشانده 25 گرم از برگهای تمشک در یک لیتر آب برای درمان انسداد مجاری ادرار مفید است.
– تمشک خون را تصفیه می کند و برای کسانی که به روماتیسم مبتلا هستند، بسیار مفید است.
– تمشک یبوست مزاج را معالجه می کند.
– تمشک برای تسکین درد سودمند است، زیرا تمشک دارای اسید سالسیلیک می باشد.
– تمشک خون را قلیائی می کند و قند آن برای مبتلایان به مرض قند مفید است.
– شربت تمشک برای بیماران مبتلا به سرخک و مخملک تجویز شده است.
– تخم و دانه ای که درتمشک وجود دارد، اغلب با دندان نیز خرد نمی شود، ولی وقتی خورده شود درمعالجه ی یبوست و خشکی مزاج به طور طبیعی بسیارمؤثر است و سبب می شود که یبوست به کلی رفع گردد.
– شربت تمشک، مخلوط با آب برای رفع تب تجویز شده است.
– خوردن تمشک برای مبتلایان به مرض قند( دیابت )، تبهای صفراوی، التهاب مجاری ادرار، گلو درد( آنژین ) مفید است.
– تمشک دارای خاصیت ضد عفونی کننده است.
-برای اوره و فشار خون مفید است.
– برای معالجه کک و مک، ابتدا صورت را خوب بشوئید و سپس ورقه نازکی از تمشک به مدت یک ساعت روی صورت بمالید. این کار را چند بار تکرار کنید تا کک و مک صورت از بین برود.
– برگ تازه تمشک را اگر بپزند و روی محل بیماریهای پوستی قرار دهند، بیماری را التیام می دهد.
– گوشت پردانه تمشک، دارای خواص توت فرنگی است و ترشی خون را از بین می برد
– تمشک،عرق آور است؛ لذا بهترین زهکش سوراخهای پوست است.
– جوشانده گل یا برگ تمشک( به روشی که گفته شد) در استعمال خارجی برای درمان زخمهای دهان، ورم لثه، درد گلو و ورم لوزه ها بکار می رود و بیمار با غرغره کردن این جوشانده دهان را می شوید.
– جوشانده برگ تمشک اسهال و ورم روده را معالجه می کند، بدین منظور باید 40 تا 50 گرم برگ خشک تمشک را در یک لیتر آب سرد بخیسانید و به مدت 10 دقیقه آن را جوشانده و سپس بگذارید 10 دقیقه دم بکشد. پس از صاف کردن، روزی سه بار، هر بار یک فنجان آن را بین غذاهای اصلی بنوشید.
جوشانده فوق برای تسکین درد معده از هر نوع که باشد مانند ترشی معده، نفخ و گاز شکم و تشنج معده مؤثر است.


خواص

خواص




خواص درمانی

  • طبع تمشک خشک و سرد است.
  • تمشک ملین و مدر است.
  • شربت تمشک تب بر است.
  • یک فنجان تمشک تقریبا ۶۰ کالری انرژی دارد و منبع بسیار خوبی برای ویتامین سی می باشد.
  • شربت تمشک اختلالات روده‌ها و عفونت‌ مجاری ادرار را درمان می‌کند. هر ۶ ساعت یک لیوان شربت تمشک میل کند (یک پنجم لیوان شربت و بقیه آب مخلوط شود).
  • کسانی که یبوست دارند یک و نیم کیلو میوه تمشک را در گوشه‌ای به حال خود بگذارند سپس آب آن را گرفته با ۹۰ گرم شکر مخلوط نموده با حرارت ملایم پخته و هم زنید تا شربت سفتی تهیه شود این شربت برای کسانی که دچار یبوست هستند مفید می‌باشد شب و صبح یک قاشق مصرف شود.
  • تمشک رقیق کننده خون است.
  • کسانی که ناراحتی کلیوی دارند روزی ۴ لیوان از شربت تمشک استفاده کنند.
  • برای پاک نمودن معده و روده به مدت چند روز به صورت ناشتا تمشک میل بفرمایید.
  • خوردن تمشک برای تقویت قلب مفید می‌باشد.
  • تمشک خونروی از سینه را قطع می‌کند.
  • تمشک خونروی از رحم را بند می‌آورد.
  • کسانی که فشار خون دارند از خوردن تمشک فراموش نکنند.
  • کسانی که نقرس دارند روزی دو بار هر بار یک لیوان شربت تمشک یا ۱۰۰ گرم تمشک میل نمایند.
  • شربت تمشک یک نوشیدنی خوب برای کسانی که سرخک یا آبله مرغان گرفته‌اند می‌باشد.
  • اگر جزو آن دسته افرادی هستید که از چربی خون رنج می برید بهتر است فریز کردن تمشک را حتما در دستور کارتان قرار دهید.
  • تمشک سیاه نه تنها از بروز سرطان  می تواند جلوگیری کند، بلکه با پیشگیری از بروز التهاب می تواند از بروز بیماریهای قلبی نیز پیشگیری نماید.
  • بیماران کلیوی باید از سبزی‌ها و میوه‌های کم‌پتاسیم مانند سیب، نارنگی، لیمو، گریپ‌فروت، گیلاس، توت‌فرنگی، هلو، آناناس، هندوانه، تمشک و زغال‌اخته استفاده کنند.
  • مصرف تمشک به واسطه دارا بودن مقادیر فراوان ویتامین ث در مادران شیرده مفید است.مادران شیرده در طول روز حتماً از ۲ نوع میوه حاوی ویتامین «ث» نظیر: تمشک، توت فرنگی، مرکبات، لیموترش، جعفری، بروکلی، فلفل دلمه و گوجه فرنگی و… استفاده کنند.

فواید تمشک برای پوست

  • جهت درمان کک و مک با میوه تمشک پوست صورت را ماساژ دهید.
  • شربت تمشک باعث روشن شدن پوست خانمها می‌گردد. ۱۰ صبح و ۵ عصر میل شود.
  • ماسک تمشک برطرف کننده منافذ باز پوست صورت می‌باشد.
  • برای درمان جوشهای صورت و تحریکات پوست ۱۰۰ گرم برگ خشک تمشک را به مدت ۱۰ دقیقه جوشانده صاف نموده صورت را با آن بشویید.
  • مالیدن عصاره میوه تمشک جهت خشک کردن زخمها و جراحت‌ها بهتر و جلوگیری از جریان چرک به کار می‌رود.

مصرف تمشک در باروری و بارداری

  • تمشک میوه ای بسیار مفید است که مصرف آن در بارداری موجب پسر دار شدن و حفظ سلامت جنین میشود.
  •  تمشک سرشار از مقادیر زیاد فولات (نوعی از ویتامین B) است که رشد سلول ها را تسریع می بخشد و سلامتی جنین را بالا می برد.
  • در طی حاملگی مقادیر کافی آن از صدمات مادرزادی مغز کودک و ستون فقرات او جلوگیری می کند.
  •   خوردن تمشک می تواند با افزایش سطح ویتامین C، منیزیم و اسید فولیک در بدن باعث افزایش باروری زنان و مردان گردد.
  • همچنین آنتی اکسیدان های تمشک باعث حفظ سلامت اسپرم، بالارفتن موفقیت بارداری و کاهش ریسک سقط جنین می گردد.

مواد معدنی و ویتامین

این میوه خوشمزه سرشار از پلی فنول است که از بیماری های قلبی و عروقی و حتی سرطان جلوگیری می کند. تمشک نسبت به بقیه میوه ها مقدار بیشتری فیبر دارد ، 7 گرم فیبر در هر فنجان تمشک وجود دارد.( مصرف روزانه 25 تا 35 گرم فیبر توصیه می شود). علاوه بر اینها یکی از منابع خوب ویتامین C و حاوی مقدار کمی آهن ، کلسیم وهمچنین ویتامین A می باشد.


ویتامین

ویتامین



مصرف این میوه به حافظه شما کمک میکند ، حاوی ترکیبات زیادی است که از گرفتگی رگها جلوگیری میکند و باعث روان شدن گردش خون می شود. سرشار از آنتی اکسیدان و همچنین کاهش دهنده میزان چربی اشباع شده در بدن می باشد و منبع خوب فیبر و ویتامین C است . این میوه ها در رنگهای متنوع دیده می شود و سرشار ازآنتی اکسیدان و پلی فنول هستند  پلی فنول داروی ضد سرطان و بیماری های مزمن است. تمشک سرشار از ویتامینهای C و K است و دارای خواص خنک، نرم کننده و ضد اسکوربوت می باشد.

مضرات تمشک

کسانی که به ناراحتی های کبد مبتلا هستند در خوردن آن افراط نکنند.

ممکن است در بیماران مبتلا به صرع باعث تشنج شود.

شرایط تمشک

آب و هوا

تمشکها به هوای آفتابی و گرم با کمی رطوبت نیاز دارند بادهایی با سرعت کم راتحمل می کنند ولی قادر به مقاومت در مقابل سرمای شدید به مدت زیاد نیستند. سرمای شدید (پائین تر از 15 درجه زیر صفر) قادر است تمام شاخه هایش را تا سطح زمین بخشکاند ولی قسمتهای زیر زمینی آن (ساقه های زیرزمینی) سالم باقی مانده و در بهار بعد جوانه های تازه می دهند که از آنها شاخه های تازه روئیده و رشد می کنند. این شاخه ها در همان سال میوه نمی دهند و تنها در سال بعد به میوه می نشینند. بنابراین بعد از هر بار یخ زدگی گیاه باید انتظار یک سال بی میوه ماندن را داشت. تمشک در مناطق گرم و خشک در اثر گرمای شدید بخصوص کمبود رطوبت بشدت صدمه می بیند در مناطق پر باران آنرا در زمینهای نسبتاً بلند و مرتفع یا در زمینهای شیب دار می کارند در زمینهای پست و پرباران شرط موفقیت ایجاد یک زهکشی صحیح و برنامه ریزی شده است تا آب نتواند در آن جمع شود. آبیاری – بوته های تمشک به خشکی خاک حساس اند. خاک آنها باید دائماً مرطوب باشد ولی خیس بودنش را هم نمی توانند تحمل کنند زیرا خاکهای خیس و لجن زار در مدت نسبتاً زیاد باعث خفه شدن ریشه هایش گشته و گیاه را از بین می برد. کمبود رطوبت خاک می تواند محصول تمشک را تا نصف حتی تا یک سوم تقلیل دهد. در مناطق کم باران یا خشک آبیاری از ضروریات است در مناطق نسبتاً خشک بوته های تمشک را معمولاً حدود 8 بار در سال آبیاری می کنند تاگیاه بتواند محصول زیاد تولید کند دفعات آبیاری به روش زیر تنظیم می شود. 1- پیش از به گل نشستن یک نوبت. 2- هنگام تشکیل میوه دو نوبت. 3- زمان رسیدن میوه یک نوبت. 4- پس از برداشت میوه تا اواسط پائیز سه نوبت 5- آبیاری زمستان یک نوبت میزان آب مصرفی در هر آبیاری حدود 500 متر مکعب در هر هکتار حساب می شود. کمبود آبیاری باعث می شود که (1) میوه ها کوچک و کم آب و در نتیجه کمتر خوشمزه شوند. 2- شاخه هایی که در سال آینده باید میوه دهنده قدرت جوانه زدنشان تصعیف کشته و در سال آینده کمتر محصول می دهد.3- برگها پیش از موعد زرد شده و بریزند.

خاک

تمشک گیاهی است که در هر نوع زمین رشد کرده و میوه می دهد در صورت مساعد بودن آب و هوا هم در زمینهای سنگلاخی کم عمق و هم در زمینهای عمیق کاشته شده و محصول بدهد. بهترین خاک برای رشد بوته های تمشک خاکهای شنی – رسی است که عمق زیاد مثلاً 2 متر یا بیشتر داشته باشند چون در چنین خاکهایی ریشه ها قادرند رشد زیادتر پیدا کرده و ریشه های جانبی زیادتر بدهند.

کود

مقدار کودی که برای باغهای تمشک لازم است با نوع گیاهانی که در آنجا کاشته شده اند فرق می کند اگرچه کودهای شیمیایی و آلی برای رشد و برداشت محصول از جمله لوازم اصلی کارند به هیچ وجه نباید از اهمیت مرطوب نگهداشتن زمین غفلت کرد چون تمشک بدان سخت نیاز دارد و این کار با دادن هوموس یا کودهای حیوانی بویژه کود گاوی مسیر است در کود دادن باغهای تمشک همیشه کودهای شیمیایی مکمل کودهای حیوانی هستند. مقدار کود پیشنهادی عبارتند از : 50 تن کود حیوانی، در هر هکتار، 100 کیلو کودازته به صورت N در هر هکتار ، 100 کلیوگرم کود فسفره به صورت P2O5 در هر هکتار 100 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار تمشک به کود سرک هم جواب مثبت داده و میوه های زیادتر تولید می کند و میوه ها بزرگتر می شوند. مقدار کود سرک همه ساله 30 کیلو کود ازته به صورت N در هر هکتار 30 کیلو کود فسفر به صورت P2O5 در هر هکتار 30 کیلو گرم کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار است که بهتر است در چند بار بافاصله 2 ماهه داده شود.

کاشت

کاشت نهال تمشک می تواند در پائیز و پس از زرد شدن و ریختن برگهای آن انجام گیرد. البته به شرطی که زمین را از قبل برای این کار اماده کرده باشند یعنی کودهای آلی و کمعدنی را پاشید و به دنبا آن شخم عمیق زده و کودها رابه عمق فرستاده باشند و همچنین به شرطی که نهال در جریان بهار و تابستان خوب رشدکرده و تا اوایل پائیز کاملاً رسیده و تقریباً چوبی شده باشد. بهترین زمان کاشت نهالهای تمشک اول بهار می باشد کاشت بهاره به باغدار فرصت می دهد که در جریان پائیز و زمستان کودپاشی، شخم و چاله کنی را به خوبی انجام داده و زمین در اول بهار آماده کاشت نهالها باشد. چاله ها را معمولاً 40×40×40 سانتی متر می کنند و پس از گذاشتن نهال به داخل چاله هنگام ریختن خاک کمی کود فسفره را نیز داخل آن طبقه با دست می‌پاشند. نهالها هر چه بیشتر ریشه داشته باشند امکان گرفتن آنها زیادتر است چاله ها ردیف کنده می شوند تا کارکردن در باغ با ماشینهای کشاورزی امکان پذیر باشد. معمولاً فاصله نهالها از یکدیگر با قدرت رشدآن متناسب است هر چه قدرت رشدش بیشتر باشد باید فاصله ها را زیادتر کرد. در تمشکهای ایرانی این فاصله را 150 سانتی متر و فاصله ردیف ها را از یکدیگر 2 متر پیشنهاد شده است در تمشک کاری مثل موکاری باید تعدادی چوب در هر ردیف به زمین فرو زده و به وسیله 4 تا 6 ردیف سیم آنها را با یکدیگر اتصال داده و نهالها را پس از کاشتن و در حال رشد بر روی این داربست راهنمایی کرد و در صورت لزوم به سیم هابست. نهالهای خشک شده باید جانشین شوند و این کار راهر سال باید تکرار کرد. بهتر است هنگام کاشت کمی کمپوست یا مقداری پیت خیس شده را با خاک مخلوط و با آن چاله را پر کرد.



کاشت

کاشت



داشت

هرس و مبارزه با بیماریها و آفات از مراقبتهای لازم می باشد. هرس رشد و فرم و مقدار محصول بوته تمشک به هرس صحیح آن بستگی دارد. در روزها و ماههای اول پس از کاشت باید به کمک هرس به شاخه های آن فرم داد بطوریکه راهنمائی آنها بر روی داربست سیمی امکان پذیر شود. با بریدن نهالهای کاشته شده به ارتفاع حدود 30 تا 50 سانتی متر (حدود یک ماه پس از کاشت یا اندکی دیرتر و یا حتی هنگام کاشت) جوانه هایی که در قسمت پائین بوته و نزدیک زمین قرار دارند تحریک شده و شاخه های متعددی می دهند در زمستان بعد شاخه های ضعیف و اضافی را ته بر کرده و به شاخه های سالم و قوی به تعداد مورد لزوم اجازه رشد بهتر می دهند شاخه های جوانی را که تازه رشد کرده و در سال آینده باید میوه دهند (تعدادشان معمولاً حدود 6 عدد شاخه برای هر سال انتخاب میشوند) در 150 سانتی متر محدود می کنند یعنی آنچه بیش از این دراز رشد کرده را هرس کرده دور می اندازند در شاخه های جانبی که از بغل برگها رشد می کنند تنها یک جوانه (نه بیشتر) گذاشته بقیه هرس می شوند برای این کار باید منتظر بود تا درازای این شاخه های جانبی به 30 الی 40 سانتی متر برسند آنگاه آنها را در یک جوانه محدود کرده و بقیه را هرس می کنند. هر بوته تمشک دارای تعدادی ساقه های زیرزمینی و تعداد کمتری شاخه های هوائی است. شاخه های زیرزمینی دائمی بوده و شاخه های هوائی تنها 2 سال زنده و فعالند. شاخه های هوایی سال اول به خود سازی و رشد می پردازند و در سال دوم میوه می دهند، پس از میوه دادن در پائیز همان سال خشک شده و از بین میروند لذا بهتر است آنها را فوراً پس از باردهی ته بر کرد.

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

www.beytoote.com

daneshnameh.roshd.ir

ibanoo.ir