۲۴۱۳۹۴فروردین

ازگیل

ازگیل نام علمی: Mespilus germanicaکه در زبان گیلکی به آن کونوس, کُنوس می‌گویند، و در زبان مازندرانی کنس و کندس می‌گویند، میوه‌ای است از خانواده گلسرخیان از سرده ازگیل‌ها (Mespilus) هم خانواده با سیب، گلابی، به، زالزالک و گلابی وحشی.  میوه کروی شکل و قهوه‌ای رنگ درخت ازگیل ، میوه ازگیل بسیار سخت و اسیدی است و تا زمانیکه خوب رسیده نشود قابل خوردن نیست. گوشت ازگیل پس از رسیدن از رنگ سفید به قهوه‌ای تغییر می‌یابد و کاملاً نرم و شیرین می‌شود و مردم به آن خرمای گیلان نیز می گویند. ازگیل را به صورت خام به عنوان میوه ای لذیذ، مطبوع و تقویت کننده مصرف می کنند. از ازگیل جهت تهیه شربت و کنسرو ازگیل نیز استفاده می‌شود.


ازگیل

ازگیل



ازگیل در مکانی سایه روشن در جنگل‌های آفتابگیر رشد می‌کند و خاک مرطوب، سبک و شنی با خاک برگ یا خاک سنگین رسی و به خوبی زهکشی شده برای کشت آن مناسب است. ازگیل ده هزار سال پیش در جنوب دریای خزر در مناطق گیلان و مازندران در ایران کشت می‌شد. ۷۰۰ سال پیش از میلاد به یونان و در ۲۰۰ پ. م به روم رسید. کاشت این میوه از طریق رومیها در بقیه اروپا گسترش یافت. در حال حاضر ازگیل در همهٔ جنگل‌های شمال ایران از ارسباران تا چناران بجنورد  ودر همهٔ بلندی‌های کرانه‌های دریا در دامنه جنوبی البرز و مناطق استپی می‌روید. ازگیل یکی از گیاهان خانواده رز می‌باشد و از نظر گیاه‌شناسی گیاهی مابین گلابی و زالزالک است. ازگیل ابتدا به رنگ سفید است و با رسیده شدن به رنگ قهوه‌ای در می‌آید. این گیاه که در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا یافت می‌شود، به سرعت فاسد می‌گردد و سرشار از پکتین می‌باشد. به همین علت برای تهیه انواع ژله، مارمالاد و مربا مناسب می‌باشد. درخت ازگیل برگ‌هایی به رنگ زرد و قرمز دارد و چوب این درخت خاصیت منحصر به فردی دارد و غیرقابل شکستن است.

خواص

میوه مؤثر در تقویت خون بدن ،ازگیل، میوه درختی است که در اواخر پاییز و اوایل زمستان می رسد.گل های درخت ازگیل، سفید و میوه‌آن شبیه زالزالک است، با این تفاوت که میوه ازگیل درشت تر و قهوه ای رنگ و طعمش شیرین و کمی گس است. هسته آن را می کارند و درخت ازگیل را به درخت گلابی نیز پیوند می زنند.
قسمت های مورد استفاده درخت ازگیل، برگ و میوه آن است. اسم فارسی ازگیل «اردف» و «گیل»بوده است.

ازگیل بر ضد سنگ کلیه

اصلی‌ترین کاربرد ازگیل برای برطرف کردن مشکلات کلیوی می‌باشد؛ زیرا آب مولکولی فراوانی دارد و بدن را سم زدایی می‌کند. در نتیجه به عنوان همکاری برای کلیه‌ها معرفی می‌شود. مصرف مداوم ازگیل دفع ادرار را تسهیل می‌نماید و سنگ‌های کلیوی را از بین می‌برد. برای از بین بردن سنگ‌های کلیوی علاوه بر میوه ازگیل، از جوشانده برگ ازگیل، نیز می‌توان استفاده نمود.

ازگیل، کاهنده فشارخون

ازگیل یکی از میوه‌هایی است که سرشار از پتاسیم می‌باشد. به همین علت برای افرادی که مبتلا به فشارخون بالا می‌باشند، مناسب است. بسیاری از مطالعات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به فشارخون بالا، باید مصرف مواد غذایی سرشار از سدیم را کاهش دهند و در عوض مصرف مواد غذایی سرشار از پتاسیم، منیزیم و کلسیم را افزایش دهند. از این رو مصرف میوه‌هایی که سرشار از پتاسیم می‌باشند مانند موز، گوجه‌فرنگی، زرشک، ریواس، ازگیل و … برای این افراد بسیار مناسب می‌باشد.


خواص

خواص



ازگیل، سرشار از آنتی‌اکسیدان ها

ازگیل سرشار از ترکیبات فنلی می‌باشد. این ترکیبات فنلی در بدن تبدیل به پلی فنل‌ها می‌شوند و برای تولید آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی به کار می‌روند. تولید پلی فنل‌ها یکی از سیستم‌های دفاع آنتی‌اکسیدانی در بدن برای مقابله با رادیکال‌های آزاد است. ازگیل سرشار از فنولیک اسید و فلاوونوئیدهامی‌باشد و به عنوان یکی از قوی‌ترین آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی شناخته شده است. همان طور که می‌دانید مصرف میوه‌هایی با ظرفیت آنتی‌اکسیدانی بالا مانند ازگیل باعث از بین رفتن رادیکال‌های آزاد و در نتیجه پیشگیری از ابتلا به بسیاری سرطان‌ها می‌شود.

-زگیل را به صورت خام به عنوان میوه لذیذ، مطبوع و تقویت کننده مصرف می کنند و از آن شربت و کنسرو ازگیل تهیه می کنند.

-مصرف ازگیل خام یا کنسرو ازگیل در معالجه اسهال ساده اثر قطعی دارد.

-خورن ازگیل خام و خصوصاً نارس آن که تانن بیشتری دارد در معالجه خونریزی های داخلی مانند:بواسیر، خونریزی رحمی و غیره اثر شفا بخش دارد.

-ازگیل در معلجه ورم روده به کار می رود، به این منظور باید 230 گرم ازگیل رسیده را پس از جدا کردن پوست و دانه، در کمی شیر حل نموده و مصرف نمود.

-در معالجه زخم دهان و تورم مخاط گلو مؤثر است.

-ازگیل قبض کننده روده ها است. ازگیل کار روده ها را تنظیم می کند. ازگیل ادرار آوراست.

مواد معدنی و ویتامین

هر ۱۰۰ گرم از میوه ازگیل دارای ۴۳ کالری، انرژی می‌باشد. ۱۰۰ گرم از میوه ازگیل همچنین، ۵/۰ میلی‌گرم روی، ۵/۰ میلی‌گرم منگنز، ۲/۷ میلی‌گرم آهن، ۳۹ میلی‌گرم فسفر، ۵۵ میلی‌گرم منیزیم، ۷۳ میلی‌گرم کلسیم و ۷۹۲ میلی‌گرم پتاسیم دارد. این ارقام نشان می‌دهد که ازگیل سرشار از مواد معدنی می‌باشد. همچنین ازگیل فاقد هرگونه چربی اشباع و کلسترول است و در آن ۷۵ درصد آب و ۲۱ نوع اسید چرب مانند استئاریک اسید، پالمتیک اسید، لینولئیک اسید و اولئیک اسید وجود دارد. همچنین سرشار از ویتامین C، ویتامین A، ویتامین B1 و ویتامین B2 می‌باشد.

-ازگیل سرشار از ویتامین های «ب» و «ث» و قند، تانن و سلولز و اسید سیتریک است.

-ازگیل دارای مقدار زیادی هیدرات کربن است که مولی انرژی است .

-ازگیل دارای ماده ای به نام تانن است که بهترین دارو برای درمان عفونت های روده بزرگ است.

-ازگیل در تقویت خون بدن مؤثراست.

-ویتامین «ب» ازگیل، اعصاب را تقویت می کند و از نظر تغذیه اهمیت دارد.

-ازگیل دارای اسید مالیک، تانن، اسید سیتریک و اسید تاتاریک است و از نظر غذایی شبیه «به»است.


ویتامین

ویتامین



مضرات:

-از مصرف ازگیل در زمان یبوست خودداری کنید.

شرایط ازگیل

آبیاری:

درخت ازگیل سیستم ریشه ای عمیقی دارد با این وجود مناسب مناطق  نیمه خشک نیست و در مناطقی که از بارندگی مناسب سالانه برخوردار است می بایست کاشته شود حتی اگر آب مورد نیاز ان را در مناطق نیمه خشک تامین کنیم باز هم خشکی و عدم رطوبت هوا به همراه گرمای این مناطق مانع از رشد و نموی این گیاه خواهد شد. این گیاه به طور کل به آبیاری میانه و متوسط نیاز دارد و گیاهان جوان را در سال اول و همچنین دوم پس از کاشت می بایست هر هفته آبیاری کرد تا سیستم ریشه ای آنها قوی تر شود . گیاهان مسن را می توان با فاصله هر 3-2 هفته آبیاری کرد. البته آبیاری این گیاهان بستگی به میزان بارش باران دارد و در مناطقی که از بارندگی خوبی برخوردار هستند گاهی نیاز به آبیاری گیاهان بالغ نیست .

نور:

مکانهایی با حداقل حدود 6-5 ساعت نور مستقیم برای این گیاه مناسب است. نور شدید آفتاب بخصوص اگر به همراه دمای بالا باشد اصلا مناسب این گیاه نیست و برگهای آنرا خواهد سوزاند. بنابراین اگر در مکانی زندگی می کنیم که تابستانی ملایم تر و معتدل تر دارد می توان گیاه را در مکانی کاشت که از نور مستقیم آفتاب برخوردار باشد اما هر مقدار که به گرما و شدت نور تابستان منطقه کاشت افزوده شود میبایست درخت را در مکانی کاشت که بخصوص از ظهر به بعد از سایه برخوردار باشد. با این وجود همانطور که در قسمت آبیاری اشاره کردم، گرمای بالای تابستان و نور مستقیم آفتاب در این فصل به همراه خشکی هوا مانع از رویش و میوه دهی مناسب این گیاه خواهد بود.

دما:

درخت ازگیل در فصل رکود و خواب و در طی زمستان می تواند سرما را تا حدود 28- درجه تحمل کند البته به شرط اینکه در محل کاشت آن بادهای سرد و شدید زمستانی وجود نداشته باشد. در صورت سرمای شدید و وزش باد شاخسار درخت خشک خواهند شد و آسیب خواهد دید.

خاک:

ازگیل نسبت به خاک سختگیر نیست اما در خاکهایی با زهکش مناسب و خوب که محتوی خاکبرگ نیز هستند به خوبی رشد می کند . خاکهای آهکی و یا خاکهایی سنگین که زهکش خوبی ندارند از دلایل عدم رشد این گیاهان هستند. بین هر دو درخت می بایست حدود 5-4 متر فاصله در نظر گرفت. در اواسط بهار می توان از کودهایی همانند 20-20-20 به میزان 70 گرم در هر متر مربع و یا حدود 220 گرم کود با فرمول 5-5-5 در هر متر مربع استفاده کرد. بعد از کوددهی نیز اضافه کردن لایه ای به ضخامت 5 سانتیمتر از خاک برگ و یا کود دامی پوسیده بر روی سطح خاک ، نیازتغذیه ای گیاه را در طی سال فراهم می کند و نیازی به دادن کود در مابقی سال نیست .


کاشت

کاشت



تکثیر:

دانه های ازگیل را می توان کاشت تا گیاهی جید بدست آورد البته احتمال اینکه گیاه بدست آمده از کاشت بذر در آینده میوه هایی نه چندان خوب و خوراکی تولید کند وجود دارد به همین دلیل از روش پیوند زنی برای تکثیر این گیاه معمولا استفاده می شود. به هر حال برای استفاده از بذرها می بایست صبر کرد تا میوه بر روی درخت به خوبی برسد و حدود اوخر پاییز آنرا از روی درخت جدا کرد. باید بذرها را از داخل گوشت بیرون آورد و با قرار دادن آنان در ظرفی آب باقیمانده گوشت میوه را به خوبی نرم و از روی سطح دانه ها پاک کرد. بذر ازگیل پوسته سفت  و محکمی دارد که می تواند مانع از جوانه زنی آن شود. بهتر است که برای آماده ساختن بذرها آنها را بلافاصله بعد از بیرون آرودن از میوه در میان موادی که کمی رطوبت نگه می‌دارند همانند پیت خزه ، کوکوپیت و موادی مشابه،  به مدت 3-2 ماه در دمای 5-1 درجه نگهداشت و سپس نسبت به کاشت آنان اقدام کرد.  قلمه چوب سخت روش دیگری برای تکثیر این گیاه است و البته توجه داشته باشید اصولا میزان موفقیت در ریشه زایی قلمه های این گیاه پایین است و استفاده از هورمونهای ریشه زایی بر روی انتهای قلمه ها قبل از کاشت و قرار دادن آنان در بستر ریشه زایی ، احتمال دستیابی به موفقیت را افزایش می‌دهد. قلمه‌ها را می توان در اواخر پاییز از گیاه تهیه کرد . طول قلمه را می توان حدود 20 سانتیمتر در نظر گرفت و از شاخه هایی که به اندازه یک مداد معمولی ضخامت دارند تهیه کرد. قلمه در مخلوط همانند خاک برگ+شن کاشت می شود و تا نیمه ارتفاعی که دارد در درون خاک قرار میگیرد. ظرف محتوی قلمه در مکانی پر نور و روشن اما به دور از تابش مستقیم اشعه آفتاب با دمای حدود 24-21 درجه سانتیگراد قرار میگیرد . سطح خاک را نباید اجازه دهیم تا خشک شود و حدود 6-4 هفته طول می کشد تا ریشه ها شکل بگیرند . از طرفی اگر درختان ازگیل با صفات خوب میوه دهی و کیفیت بالای میوه وجود دارند می توان از آنان پیوندک تهیه کرد و بر روی پایه های تهیه شده از درختان ازگیل که با روش کاشت دانه بدست آمده اند ( و احتمالا میوه خوبی تولید نمی کنند) و همچنین پایه هایی از درختان گلابی و به  پیوند زد. ازگیل روی گلابی و به سازگاری دارد و قابل پیوند است . پیوند معمولا بر روی پایه و در سال اول و یا دوم رشد و نمو پایه و در فاصله 5-4 سانتیمتری از سطح خاک انجام می شود.

هرس:

درخت ازگیل نیاز به هرس ندارد و حتی شاید هرس این درخت و اصرار به قطع شاخسار به ضرر آن تمام شود بنابراین هرس آن محدود به حذف شاخساری می شود که شکسته و آسیب دیده هستند و یا نهایتا شاخساری مسن آن که رو به مرکز گیاه رشد کرده اند و بسیار مزاحم رشد سایر شاخه ها هستند. در اینصورت لازم است که عمل هرس را در زمان خواب و رکود گیاه یعنی در اواخر فصل زمستان انجام داد.

در صورت داشتن هر گونه سوال در مورد مطلب فوق، از این بخش با پزشک مربوطه در ارتباط باشید

منابع :

fa.wikipedia.org

www.irannaz.com

7ganj.ir