ویتامین کا1  Vitamin K1 (Phytonadione)    
Vitamin K1 (Phytonadione) ویتامین کا1 موارد و مقدار مصرف:
موارد و مقدار مصرف
الف) كمي پروترومبين خون ناشي از سوء جذب ويتامين K يا دارو درماني، يا زماني كه تجويز خوراكي مطلوب و ترشح صفرا ناكافي است.
بزرگسالان: مقدار mg/day 10-5 از راه خوراكي مصرف مي‌ شود. مقدار مصرف بر حسب احتياجات بيمار تنظيم مي‌ شود.
ب) كمي پروترومبين خون ناشي از سوء جذب ويتامين K، دارو درماني، يا زيادي ويتامين A.
بزرگسالان: مقدار 25-2 ميلي گرم از راه خوراكي يا تزريق وريدي مصرف شده و در صورت لزوم اين مقدار تكرار مي‌ شود و تا مقدار 50 ميلي گرم افزايش مي‌ يابد.
كودكان: مقدار دو ميلي گرم از راه خوراكي يا تزريق وريدي مصرف مي‌ شود. سرعت تزريق وريدي دارو براي كودكان و نوزادان نبايد از mg/m2/min 3 و مقدار تام دارو نبايد از 5 ميلي گرم تجاوز كند.
پ) كمي پروترومبين خون ناشي از اثر داروهاي ضد انعقاد خوراکي.
بزرگسالان: مقدار 10-2.5 ميلي گرم از راه خوراكي، تزريق زير جلدي‌ يا تزريق عضلاني مصرف مي‌ شود. در صورت لزوم ، بر اساس زمان پروترومبين، اين مقدار 48-12 ساعت بعد از مصرف خوراكي يا 8-6 ساعت بعد از تزريق دارو تكرار مي‌ شود. در مواقع اضطراري، مقدار 50-10 ميلي گرم به آهستگي و با حداكثر سرعت mg/min 1 تزريق وريدي شده، و در صورت لزوم، هر 8-6 ساعت تكرار مي‌ شود.
ت) جلوگيري از بيماري خونريزي دهنده در نوزادان.
نوزادان: مقدار 1-0.5 ميلي گرم بلافاصله بعد از تولد تزريق زير جلدي يا عضلاني مي‌شود. در صورت لزوم، بخصوص اگر مادر در دوران بارداري از داروهاي خوراكي ضد انعقاد استفاده كرده يا به مدت طولاني تحت درمان با داروهاي ضد تشنج بوده باشد ، هر 8-6 ساعت اين مقدار تكرار مي‌ شود.
ث) تشخيص افتراقي بيماري سلولي كبد يا انسداد صفراوي به عنوان منشأ كمي پروترومبين خون.
بزرگسالان و كودكان: مقدار 10 ميلي گرم تزريق عضلاني يا زير جلدي مي‌ شود.
ج)‌ پيشگيري از كمي پروترومبين خون مربوط به كمبود ويتامين K در تغذيه تام وريدي طولاني مدت.
بزرگسالان: مقدار 10-5 ميلي گرم هر هفته تزريق زير جلدي يا عضلاني مي‌ شود.
كودكان: مقدار 5-2 ميلي گرم هر هفته تزريق زير جلدي يا عضلاني مي‌ شود.
چ) پيشگيري از كمي پروترومبين خون در شير خواراني كه كمتر از mg/l 0.1 ويتامين K از شير مادر يا جايگزين‌هاي شير دريافت داشته‌اند.
شيرخواران:‌ هر ماه مقدار 1 ميلي گرم تزريق زير جلدي يا عضلاني مي‌ شود.
مكانيسم اثر
اثر بند آورنده خون: ‌ويتامين K ويتامين محلول در چربي است كه تشكيل پروترومبين فعال و چند فاكتور ديگر انعقادي را در كبد پيش مي‌ برد.
فيتوناديون (ويتامين K) شكل صناعي و محلول در چربي ويتامين K است.
ويتامين K با اثر هپارين تداخل ندارد.
فارماكوكينتيک
جذب: براي جذب گوارشي فيتوناديون، املاح صفراوي لازم است. اين ويتامين بعد از جذب به طور مستقيم وارد خون مي‌ شود. زمان شروع اثر دارو بعد از تزريق وريدي سريع تر اما طول مدت اثر آن كوتاه تر از تزريق زير جلدي يا عضلاني آن است.
پخش: در كبد متمركز مي‌ شود. اثر دارو بعد از تزريق طي 2-1 ساعت شروع مي‌ شود، خونريزي معمولاً طي 6-3 ساعت كنترل و غلظت طبيعي پروترومبين طي 14-12 ساعت حاصل مي‌ گردد. اثر آن از راه خوراكي طي 12-6 ساعت شروع مي‌ شود.
متابوليسم: در كبد به سرعت متابوليزه مي‌ شود.‌ مقدار كمي از اين ويتامين در بافتها تجمع مي‌ يابد.
دفع: اطلاعات كمي در اين باره موجود است. غلظت زيادي از آن در مدفوع ظاهر مي‌ شود. با اين وجود، باكتريهاي روده مي‌ توانند موجب ساخت ويتامين K شوند.
موارد منع مصرف و احتياط:
اثر بر آزمايشهاي تشخيصي
فيتوناديون مي‌ تواند به طور كاذب غلظت ادراري استروئيدها را افزايش دهد.
تداخل دارويي:
عوارض جانبي
اعصاب مركزي: سردرد، سرگيجه، حركات تشنجي.
قلبي ـ عروقي:‌ كمي فشار خون گذرا بعد از تزريق وريدي، ?نبض سريع و ضعيف، آريتمي قلبي.
پوست: بثورات آلرژيك، خارش، كهير، ‌ضايعات پوستي ناشي از تزريقات مكرر.، تعريق، برافروختگي، ‌اريتم.
دستگاه گوارش:‌ تهوع، ‌استفراغ.
موضعي: درد، تورم، ‌هماتوم در محل تزريق.
ساير عوارض: ‌اسپاسم نايژه‌اي، ‌تنگي نفس، ‌درد شبيه كرامپ، ‌آنافيلاكسي و واكنشهاي آنافيلاكتوئيد (معمولاً بعد از تزريق سريع وريدي).
نوزادان: زيادي بيلي روبين خون، كرنيكتروس كشنده، كم خوني شديد هموليتيك.
توجه: در صورت بروز واكنشهاي آلرژيك يا واكنشهاي شديد CNS، بايد مصرف دارو قطع شود.
مسموميت و درمان
تظاهرات باليني: اختلال عملكرد كبدي در بزرگسالان؛ در نوزادان و شير خواران نارس، مقادير زياد دارو ممكن است موجب كم خوني هموليتيك، كرنيكتروس و مرگ شود.
درمان: شامل اقدامات حمايتي است.
مکانيسم اثر:
موارد منع مصرف و احتياط
موارد منع مصرف: حساسيت مفرط به هر يك از تركيبإت مشابه ويتامين K، طي چند هفته آخر بارداري يا زايمان (فيتوناديون موجب بروز واكنشهاي سمي در نوزادان مي‌ شود).
موارد احتياط: اختلال عملكرد كبدي (مقادير زياد اين ويتامين ممكن است موجب كاهش عملكرد كبدي شود).
فارماكوكينتيك:
تداخل دارويي
آنتي بـيوتيكهاي وسيع الطيف ممكن است با اثر ويتامين تداخل كنند و موجب بروز كمي پروترومبين خون شوند.
پارافين جذب خوراكي ويتامين K را مهار مي‌ كند؛ اين داروها بايد با فاصله زماني كافي مصرف شده و وضعيت بيمار پيگيري شود.
ويتامين K اثرات داروهاي خوراكي ضد انعقاد را خنثي مي‌ كند؛ در صورت مصرف اين داروها. ويتامين K بايد فقط در موارد كمي شديد پروترومبين خون مصرف شود.
اشكال دارويي:
اشكال دارويي:
Tablet: 10mg
Injection: 2 mg/ml, 0.5ml, 10 mg/ml
اطلاعات دیگر:
طبقه‌بندي فارماكولوژيك: ويتامين محلول در چربي.
طبقه‌بندي درماني: ‌بند آورنده خون.
طبقه‌بندي مصرف در بارداري: رده C (در سه ماهه سوم بارداري، رده X)
ملاحظات اختصاصي
1- اگر شدت بيماري امكان انفوزيون وريدي را مي‌ دهد، مي‌ توان دارو را با محلول نرمال سالين، ‌دكستروز پنج درصد يا دكستروز پنج درصد - نرمال سالين، مخلوط كرد. بيمار از نظر برافروختگي، ضعف، تاكيكاردي و كمي فشار خون پيگيري شود. شوك ممكن است بروز كند و منجر به مرگ شود.
2- براي تعيين اثر بخشي دارو، زمان پروترومبين بايد پيگيري شود.
3- عدم پاسخ به درمان با و يتامين K ممكن است نشان دهنده اختلالات انعقادي يا آسيب غير قابل برگشت كبدي باشد.
4- مصرف مقادير زياد ويتامين K ممكن است درمان با دارو هاي خوراکي ضد انعقاد را به طور موقت مختل سازد؛ ممكن است مصرف مقادير بيش تر داروهاي خوراكي ضد انعقاد يا مصرف موقتي هپارين ضروري باشد.
5- مصرف فيتوناديون در درمان بيماري خونريزي دهنده در نوزادان عوارض جانبي كمتري از تركيبات مشابه ديگر ويتامين K را باعث مي‌ شود. فيتوناديون يك داروي انتخابي براي درمان مصرف بيش از حد داروهاي خورأكي ضدانعقاد خون است.
6- براي جذب كافي فيتوناديون در بيماران مبتلا به كمبود صفرا، مصرف همزمان املاح صفرا ضروري است.
نكات قابل توصيه به بيمار
1- دارو را طبق دستور مصرف كنيد و توسط پزشک خود به طور مرتب معاينه شويد. در صورت فراموش كردن يك نوبت مصرف دارو، به محض به ياد آوردن، آن را مصرف كنيد، ‌اما اگر زمان مصرف نوبت بعدي نزديك است، از دو برابر كردن مقدار مصرف خودداري نماييد. نوبتهاي فراموش شده مصرف را اطلاع دهيد.
2- از مصرف فرآورده‌هاي بدون نسخه حاوي آسپيرين، ساير ساليسيلاتها يا داروهايي كه ممكن است با اثر داروهاي ضدانعقاد تداخل كنند و موجب كاهش يا افزايش اثر دارو شوند، خودداري كنيد. قبل از شروع يا قطع مصرف هر نوع دارويي با پزشك مشورت كنيد.
3- مصرف روزانه سبزيجات (كلم، كاهو، اسفناج و ديگر سبزيجات)، ماهي، جگر، چاي سبز يا گوجه فرنگي را تغيير ندهيد. اين غذاها حاوي ويتامين K بوده و مصرف ميزان آنها اثر ضد انعقادي را تغيير مي‌ دهد.
4- پزشك يا دندانپزشك را از مصرف اين ويتامين آگاه كنيد.
مصرف در كودكان: در پيشگيري و درمان بيماري خونريزي دهنده نوزادان، ضرر فيتوناديون كمتر از ساير تركيبات مشابه ويتامين K است.
مصرف در شيردهي: ويتامين K در شير ترشح نمي‌ شود. با مصرف اين دارو هيچ گونه مشكل باليني در دوران شيردهي گزارش نشده است.